Sinds 29 januari vinden er langs de frontlijn in Oost-Oekraïne weer meer gewapende incidenten plaats dan voorheen. De laatste week steeg het aantal incidenten nog meer, en zagen we een van de meest gewelddadige periodes sinds het terugtrekken van het zwaar wapenmateriaal in 2015. De gevechten blijven zich echter wel situeren rond de gevestigde frontlijn. Beide kanten bekampen mekaar met artillerie, maar echte offensieven om territorium in handen te nemen blijven uit.

Achter deze verhoogde intensiteit aan de frontlijn speelt zich een belangrijk economisch conflict af. Op 25 januari begonnen Oekraïense burgers met een blokkade van goederen rond de gebieden onder controle van separatisten. Deze burgers, die onder andere bestaan uit leden van de uiterst rechtse oppositiegroep ‘Right Sector’, houden vrachtwagens en treinen tegen die goederen vervoeren van en naar de separatistische gebieden. De regering zelf liet handel nog toe, en bevestigde dit ook afgelopen week toen ze beslisten dat handel met de separatistische regio’s wel mogelijk zou moeten zijn.

Blokkade brengt gevolgen mee voor beide kampen

De burgergroeperingen die de blokkade in stand houden gaan daar echter niet mee akkoord. De gevolgen van de blokkade zijn ook reeds voelbaar in Oekraïne, waar een noodsituatie werd uitgeroepen in de energiesector. De angst bestaat dat de staalproductie stil zou kunnen vallen. De gebieden in Oost-Oekraïne die onder controle van separatisten zijn zorgen voor een groot deel van de productie van kool, cokes en andere aanverwante producten. In februari zei de Oekraïense Minister van Energie dat de bestaande koolreserves maar 45 dagen zouden meegaan indien de blokkade niet opgeheven wordt.

Voor de separatisten zelf brengt deze blokkade natuurlijk ook zware nadelen mee. Er valt een groot deel van de financiële inkomsten weg en zitten ze opgescheept met grote hoeveelheden kool waarvoor ze geen afzetmarkt hebben. Het is daarom ook dat de separatistische leiders deze week aankondigden dat Oekraïense bedrijven in de separatistische gebieden onder externe staats-controle zouden komen te staan. Dit betekent dat de bedrijven niet volledig genationaliseerd worden, en dus eigendom blijven van hun Oekraïense privé-bezitters, maar dat de staat het beleid in de bedrijven zal uitmaken en dus ook zelf productieniveaus en afzetmarkten kan gaan bepalen.

Gevechten rond Avdiivka

Naast de economische kant van de huidige crisis, wordt het conflict natuurlijk nog steeds gevoerd met militaire middelen. Kort na het begin van de blokkade escaleerden de gevechten langs de frontlijn, specifiek rond het Oekraïense stadje Avdiivka. Dit stadje ligt aan de Oekraïense kant van de frontlijn, en is een zeer belangrijk kool- en cokescentrum voor het land. Maar ook al ligt het niet in gebied onder controle van separatisten, het ligt wel binnen het bereik van de artillerie van de rebellen. Na de blokkade werden dan ook zwaardere wapensystemen zoals houwitsers en tanks terug naar de frontlijn gebracht. In de omgeving van Avdiivka gaan de artilleriebombardementen nu bijna ononderbroken door.

Elders aan de frontlijn vonden ook kleinere escalaties plaats, maar Avdiivka blijft het centrale punt van de gevechten. Avdiivka bevindt zich ook net ten noorden van de luchthaven van Donetsk, waar ook eerder na het oorspronkelijke staakt-het-vuren (Akkoord van Minsk, september 2014) de gevechten bleven doorgaan. Dit gebied aan de frontlijn, dat zich zeer dicht bij de stad Donetsk bevindt, is dus een van de minst stabiele sectoren. Hoewel de situatie hier af en toe uit de hand loopt, en er zelfs zwaardere artilleriewapens zoals de ‘Grad multiple rocket launcher‘ ingezet worden, blijft het nog steeds bij artillerieduels tussen beide kanten.

Geen van beide partijen in het conflict is in een positie waar ze de militaire macht hebben om grootschalige offensieven uit te voeren en territorium te gaan innemen. Om dit echter te voorkomen zijn zowel Oekraïne als de separatisten gebonden aan het bemannen van de frontlijn. Zolang de troepen van beide kanten zich zo dicht op mekaar bevinden, zullen schermutselingen en tijdelijke escalaties deel blijven uitmaken van het conflict.