Netanyahu en Trump ontmoeten: exit tweestatenoplossing?

0
1036

Minder dan een maand na zijn inauguratie, had president Trump zijn Israëlische evenknie, premier Netanyahu, op staatsbezoek. Na de afstandelijke en veelal kille houding van president Obama tegenover Israël, luidde dit bezoek een belangrijke ‘reset’ in. Op de persconferentie werd de tip van de sluier gelicht. Rechtstreeks en onrechtstreeks werden signalen uitgezonden over wat daarvoor tussen beide leiders besproken was. Verschillende zaken vielen hierbij op…

Afwijking van jaren VS-diplomatie: exit tweestatenoplossing?

President Trump gaf aan niet langer enkel uit te gaan van de tweestatenoplossing. Onder dat plan zou er zowel een Joodse als een Palestijnse staat naast elkaar bestaan. Trump zet dat nu op losse schroeven, en zegt dat hij voorstander is van gelijk welk plan beide partijen tevreden mee zouden zijn: “I’m looking at two states and one state, and I like the one both parties like.”

Langs de ene kant is een Israëlische staat die de Westbank en Gaza incorporeert een haast onmogelijk dilemma. Wordt Israël ofwel een apartheidsstaat die niet-Joodse burgers uitsluit, of geeft het haar Joodse identiteit prijs aan hogere vruchtbaarheidspercentages onder Palestijnen? Langs de andere kant zet Trump hiermee de Palestijnen onder druk. Nu hun eigen staat niet langer automatisch op tafel ligt, moeten ze immers hun argumentatie en acties anders gaan afwegen en beter naar voor brengen. Naftali Bennet, voormalig lid van Likoed en sinds 2012 bij de modern-orthodoxe partij ‘Het Joodse Huis’, tweette zijn bijval. Is dit weer een poging waarbij Trump zijn ‘Art of the Deal’ tracht toe te passen buiten de zakenwereld?

Andere beleidswijzigingen

Het bouwen van nieuwe nederzettingen in wat als bezette gebieden aanschouwd wordt, is al lang een heikel punt. Trump verraste Netanyahu even toen hij hem tijdens de persconferentie op de man af vroeg om voorlopig het bouwen daarvan stop te zetten. Netanyahu nam daar geen openlijk standpunt over in, maar het geeft aan dat Trump dit punt van wrevel weg wil werken en weigert de nederzettingen te aanvaarden als excuus voor de Palestijnen om onderhandelingen of toegevingen te weigeren.

Netanyahu vermelde een plan om met Arabische staten samen te werken aan vrede in het Midden-Oosten. De opkomst en tussenkomst van Iran in onder meer Syrië lijkt ertoe te leiden dat sommige soennitische staten Israël meer en meer aanzien als mogelijke partner in plaats van als vijand. Netanyahu suggereerde dat deze gemeenschappelijke belangen zouden kunnen uitmonden in formele allianties, wat een nieuwe politiek zou inluiden.

Een ander breukpunt met Obama was het duidelijk benoemen van “radicale islamitische” terreur als hoofdspeler in de onrust. Zowel Trump als Netanyahu gebruikten deze door Obama nooit gebruikte omschrijving herhaaldelijk om de wederzijdse steun en relatie te onderstrepen.
Interessant was ook de vraag van een Israëlische correspondent aan Trump. “Is Trump verantwoordelijk voor de stijging in antisemitische incidenten in de VS?” De Amerikaanse president verwees onder andere naar interne verdeeldheid en het feit dat zijn schoonzoon Joods is. Hij sloot zijn antwoord af met te zeggen “You’re going to see a lot of love“. Premier Netanyahu kwam zijn nieuwgevonden vriend te hulp. “Ik ken President Trump al voor vele jaren… Er is geen grotere supporter voor het Joodse volk en de Joodse staat dan president Donald Trump. Ik denk dat we dit achter ons kunnen laten.”

Het is afwachten hoe dit in de praktijk omgezet gaat worden, en welk gevolg dit zal hebben. Wat wel duidelijk is, is dat een nieuwe pagina is omgeslagen. Trump is duidelijk van plan ook in dit vraagstuk zijn eigen stempel te drukken en een nieuwe, andere aanpak toe te passen.

Akkefietje met pers

Het is opmerkelijk om de verontwaardiging te bekijken die ontstond na het vraaggedeelte van de persconferentie. Trump aanvaarde twee vragen van journalisten van het Christian Broadcast Network (CBN) en Townhall.com, in plaats van journalisten van de gevestigde grote mediabedrijven (CNN, MSNBC, ABC, enz.). Onmiddellijk na de persconferentie begonnen topreporters daarover te klagen, zoals bijv. Jim Acosta van CNN. Acosta merkte op dat Trump in de voorbije drie persconferenties enkel conservatieve media toeliet vragen te stellen. Hij impliceerde dat Trump zo kritische vragen ontweek. Acosta ging er gemakshalve aan voorbij dat de eerste vraag, van CBN, wél ging over Mike Flynn, de voormalige veiligheidsadviseur die na controverse ontslag nam. Op Grabien.com verscheen hierover een artikel met als titel “Na Trump vergeleken te hebben met Hitler, zijn journalisten verontwaardigd dat ze niet langer worden aangewezen om vragen te stellen.

Hoe dan ook is het nog vroeg om te kunnen spreken van een revolutie in de relaties tussen Israël en de VS. Maar de toon is alvast gezet.