De publieke loep werd gelegd op Kamervoorzitter en Gents gemeenteraadslid Siegfried Bracke (N-VA) en zijn betaald bijklussen bij Telenet, nadat deze eerder kritiek had gegeven op de Gentse socialisten en hun aandeel in het Publipartschandaal. Nadat Peter Vanvelthoven (sp.a) zei hoeveel hij verdiende in de adviesraad van Telenet, gaf Bracke via Twitter zijn ontslag bij Telenet. Hoeveel Bracke uiteindelijk kreeg van het telecombedrijf weten we niet. Maar wat doet een verkozen politicus überhaupt in een ‘adviesraad’ van een privébedrijf als Telenet? En wat doet die adviesraad van Telenet?

Nadat het Publifin– en Publipartschandaal aan het licht kwamen, werden de ogen gericht op allerlei – lucratieve – nevenactiviteiten van politici in intercommunales en daarbuiten. De N-VA beschuldigt de socialisten van grabbelpraktijken in Gent, de socialisten beschuldigen dan weer de Antwerpse Koen Kennis (N-VA) ervan een te grote verloning op te strijken (ten noorden van 7.200 euro per maand).

De aandacht viel daarbij ook op de jobs die politici uitoefenen buiten intercommunales, in de private sector. Siegfried Bracke (N-VA) zetelde tot voor kort betaald in de ‘adviesraad’ van Telenet. Maar hoeveel hij daarvoor kreeg, wou Bracke niet meegeven. Een oud-collega in de adviesraad van Telenet, Peter Vanvelthoven (sp.a), gaf zijn verloningscijfers wel mee aan De Tijd: een vaste verloning van 12.000 euro bruto per jaar en daar nog eens een zitpenning van 2.000 euro per vergadering bovenop. Nadat dit bekend raakte, kondigde Bracke zijn ontslag aan bij Telenet.

Siegfried Bracke wilde niet kwijt hoeveel hij bij Telenet verdiende “omdat het privégeld” is. “Ik vind dat er een onderscheid is tussen publieke mandaten en publiek geld aan de ene kant, en privékwesties aan de andere kant“, zei de Kamervoorzitter in Terzake. En nog: “Telenet is een privébedrijf en daar krijg je in ruil voor adviezen een verloning.” De vraag is echter wat telecombedrijf Telenet met de expertise van Bracke kon aanvangen. Siegfried Bracke is licentiaat Germaanse Talen, heeft een lange journalistieke carrière achter de rug, maar heeft bovenal voeling met de Belgische en Vlaamse politiek.

De leden van de schaduwraad

Bracke had tot gisteren zes betaalde mandaten (drie zijn Kamergerelateerd). Een daarvan was dus het lidmaatschap van de ‘adviesraad’ van Telenet. En het Gentse gemeenteraadslid zat daar niet alleen.

De raad kende heel wat leden in het recente verleden. Oud-burgemeester van Sint-Niklaas en Minister van Staat Freddy Willockx (sp.a) was van 2007 tot 2013 lid van de Telenet-adviesraad. Willockx licht de oorsprong van de adviesraad toe: “Toen de Vlaamse gemeentes aandeelhouder waren van Telenet was er geen sprake van een adviesraad maar van een bestuursraad die dan ook meer leden telde.” Vanaf het moment waarop de Vlaamse gemeenten hun aandelen verkochten (2005-2008), hervormde Telenet de bijeenkomst tot een adviesraad “dat een klankbord moest zijn van de Vlaamse politiek” en als dusdanig Vlaamse politici telde/telt.

Ten tijde van Willockx waren de zijn collega’s in de adviesraad: toenmalige Brugse burgemeester Patrick Moenaert (CD&V), Patrick De Wael (Open Vld) van Tongeren (die er nog steeds in zit), Lommels sp.a-burgemeester Peter Vanvelthoven (die tot voor kort er zat), Gentenaar Siegfried Bracke die net is opgestapt en… oud-premier Yves Leterme (CD&V), die ook nog steeds lid is. Deze was vroeger actief in de Ieperse gemeenteraad. Leterme zijn bijkluswerk bij Telenet is evenwel niet te vinden op zijn cumulaangifte.

Foto: SCEPTR. En toen waren ze nog met een liberaal.
Foto: SCEPTR. En toen waren ze nog met twee. Linksboven: Peter Vanvelthoven, linksmidden: Yves Leterme (CD&V), linksonder: Siegfried Bracke (N-VA), rechtsboven: Patrick Dewael (Open Vld), rechtsmidden: Patrick Moenaert (CD&V), rechtsonder: Freddy Willockx (sp.a).

Ook Aalsters oud-schepen Serge Grysolle (Open Vld) was in 2011 betaald lid van het ‘adviescomité’ – een ander orgaan – van Telenet alsook oud-burgemeester van Hamme Paul Van de Casteele (CD&V) was in 2007 een betaalde ‘adviseur’ voor de Vlaamse telecomreus.

Telenet: van venture capitalist naar duopolist

In de jaren 90′ lag de exploitatie van de Vlaamse internetmarkt open. Met privémiddelen van MediaOne – nu Comcast – en publieke middelen van de intercommunales van de gemeenten werd overgegaan tot de oprichting van Telenet in 1996, die de internetmarkt zou kunnen aanpakken. Telenet werd een groeiend (internet)bedrijf. In 2000-2002 werd de kabelinfrastructuur overgedragen van de gemeentes aan Telenet. In ruil hiervoor kregen de gemeentes aandelen. Sinds dat Telenet in 2005 naar de beurs ging is het aandeel van de gemeentes in Telenet beginnen slinken tot dat in 2008 de meeste gemeentes uit Telenet stapten. In 2007 kocht het Amerikaanse bedrijf Liberty Global een meerderheidsaandeel in Telenet dat sindsdien alleen maar toenam. Telenet kwam dus volledig in private (buitenlandse) handen terecht en de kabelinfrastructuur in Vlaanderen kwam in de handen van Telenet.

In haar beslissingen van 12 november 2014 en 13 mei 2015 bevestigde het Hof van Beroep te Brussel het regelgevingsbesluit van 2011 om de netwerken van de kabeloperator Telenet open te stellen voor de concurrentie. De kabelinfrastructuur van Telenet werd dus ter beschikking gesteld van andere spelers. Wie wil kan sinds 2016 kabelinternet van Orange (Mobistar) kopen. Dit ging al vroeger mogelijk geweest zijn, maar er was discussie over de prijs die Orange moest betalen aan Telenet voor het gebruik van de kabelinfrastructuur. De kabelinternetmarkt blijft thans stevig in handen van Telenet.

Naast kabelinternetaanbieder Telenet groeide internetaanbieder Proximus. Dit bedrijf werkt via de telefoonlijn in plaats van de kabel. Proximus komt voort uit het Belgisch staatsmonopolie Belgacom op telefonie. Proximus is op haar beurt bijna geheel heer en meester van de internetmarkt via telefoonkabel. ‘Telefooninternet’ echter is minder consistent en beduidend minder snel waardoor we kunnen spreken van een gespleten internetmarkt met sterk verschillende producten qua kwaliteit. Zodoende is er sprake van een internet-duopolie in Vlaanderen (of twee monopolies afhankelijk van hoe de internetmarkt wordt beschouwd: een kabelmarkt en een telefoonmarkt).

De activiteiten van de adviesraad

Het is enigszins onduidelijk wat de activiteiten van de politieke adviesraad van Telenet waren/zijn. De adviesraad is volgens Telenet in 2016 opgedoekt en men werkt sindsdien met “bilaterale adviseurs wanneer men dat nodig acht“, aldus Telenet. Bracke heeft dus geen ontslag genomen uit een raad, maar als losse adviseur. Nochtans heeft Bracke de bewoording ‘adviesraad‘ gebruikt.

Telenet zelf is zuinig met haar toelichting over de aard van de adviesraad. Telenet zegt in een persmededeling dat de adviesraad werd opgericht in 2011 (hetgeen conflicteert met de informatie van Wilockx, die spreekt over 2007) met als doelstelling “om advies te geven aan het management van Telenet over socio- economische, politieke en media-uitdagingen van het bedrijf.”

En nog: “In tegenstelling tot concurrent Proximus zetelen in de Raad van Bestuur van Telenet Group Holding geen politici en wil het bedrijf – om toch voeling te houden met de politieke context  – via dit forum een klankbord hebben dat het management moet toelaten Telenet verder succesvol uit te bouwen.” Nochtans is Koen Kennis (N-VA), die eerder in opspraak kwam in Antwerpen omwille van zijn aantal betaalde mandaten, ook bestuurder bij Telenet geweest tot minstens 2016. Dit weliswaar in Telenet Vlaanderen NV, niet de holding. De persmededeling van Telenet geeft als concrete voorbeelden adviezen over het verplaatsen van de hoofdzetel en het investeringsprogramma ‘De Grote Netwerf‘. Ook ex-lid Willockx houdt het bij het generieke “een klankbord van de Vlaamse politiek“.

Ex-parlementariër Jurgen Verstrepen (destijds LDD) is iets meer uitgesproken: “Toen LDD in 2009 hoge toppen scheerde, waren er verkennende gesprekken tussen onze partij en de lobbyist van Telenet, Francky De Coninck. Er was een kans dat LDD toen zou kunnen deelnemen aan de regeringen en Telenet wou de grond aftasten. Ik herinner me een later gesprek met een boze De Coninck. Telenet moest toen omwille van een beslissing van Mediaminister Ingrid Lieten in 2013 een bereikvergoeding betalen aan de regionale omroepen. De lobbyist vroeg zich luidop af waarvoor de adviesraad in feite betaald werd.

De marktpositie van Telenet

Als Telenet haar prijzen wil verhogen, hetgeen het regelmatig doet, moet het dat in overleg doen met het toezichtsorgaan CRC (Conferentie van Regulatoren voor de elektronische- Communicatiesector, waarin de Vlaamse Regulator voor de Media, de Conseil Supérieur de l’Audiovisuel, de Medienrat en het BIPT zetelen). De laatstgenoemde organisaties zijn de gemeenschapsinstellingen en BIPT is het Belgisch Instituut voor Postdiensten en Telecommunicatie wiens raad wordt benoemd door de federale regering.

Op deze manier trekt Telenet alle internetprijzen omhoog. De gereguleerde groothandelstarieven zijn op de eindgebruikersprijzen van Telenet gebaseerd. Indirect trekt Telenet dus de prijzen van zijn concurrent Orange naar boven en van de gehele sector. De internetprijzen in Vlaanderen zijn een pak hoger dan in onze buurlanden. In 2014 verwachte Johan Vande Lanotte (sp.a), die toen minister van consumentenzaken was, dat de openstelling van de kabelmarkt de internetprijzen naar omlaag zou duwen. Maar de prijzen van Telenet zijn alleen nog maar gestegen.

In de jaarrekening van Telenet uit 2013 lezen we dat Telenet het toepassen van mededingingsrecht en de tussenkomst van de overheid vreest waarbij het kabelnetwerk van Telenet wordt opgesteld aan concurrenten. Daarnaast schatte Telenet ook het competitief karakter en de neerwaartse prijs in de breedbandinternetmarkt in als bedreigend.

Anno 2017 kunnen we alleen maar vaststellen dat bovenstaande risico’s goed onder controle zijn gehouden door Telenet. Telenet blijft haar prijzen periodiek verhogen en kan hierdoor de kabelinternetmarkt, die thans weliswaar is opengesteld, sturen via de onderhandelde tarieven.

8 REACTIES

    • dat was vroeger smeergeld en dat is het nog altijd.
      goed artikel trouwens, maar als ze iets willen bereiken bij SCEPTR, gaan ze iets minder braaf moeten zijn.
      Er is geen nood aan nog een website die geen toegevoegde waarde brengt!
      het beste artikel over dit onderwerp, maar je valt erbij in slaap!
      Wat met die Amerikaanse PDG van Telenet, komt hier wat politiekers smeren ??
      Wat met Bracke, gaat die ontslag nemen, durft niemand dat vragen ( buiten Rik van Cauwelaert, maar dat is een klasse apart)
      gaat Bracke iets van dat geld dat hij kreeg om nul komma nul niks te doen aan goed doel storten?
      WIE GAAT bRACKE IN DIENST NEMEN AAN DIE PREE (16000/MAAND)
      Niemand!!!
      Bracke kan best een delicatessenzaak beginnen (niet in gent)dan kan de NVA hem binnen een paar jaar komen halen om de NMBS te runnen(sic)

  1. Kan enkel maar akkoord gaan met Jan Cleyman. Politici die vergoedingen krijgen vanuit privé-bedrijven zitten in een grijze zone waar minstens deontologisch vragen bij gesteld kan worden. Indien zij in het parlement, binnen hun partij, binnen hun gemeenteraad de minste invloed kunnen uitoefenen ten voordele van dat bedrijf is dit simpelweg corruptie. Maar politici hebben dit volledig gelegaliseerd en bestendigd.
    Hopelijk hebben enkele partijen nu wel degelijk de boodschap begrepen, en word er wel degelijk hierover een degelijke wetgeving voor gemaakt en gestemd.

  2. Privé-geld, ja, maar als Bracke geen prominent NVA-politicus was, zou hij nooit in die adviesraad geraakt zijn. Het is tijd dat politici alle mandaten én bijbehorende vergoedingen bekend maken. Als je recht in je schoenen staat en degelijk werk verricht, kan het geen probleem zijn die te verantwoorden 😉

  3. Ik ben het eens met de teneur van het artikel: het zou beter zijn om meer concurrentie te hebben op de telecom-markt (en vele andere, overigens). Er staat wel een belangrijke kemel: “De internetprijzen in Vlaanderen zijn een pak hoger dan in onze buurlanden.” Dat is toogpraat. Zie studie BIPT van augustus 2016. Uit het verslag daarover door Knack: “Enkel wie uitsluitend breedbandinternet wil, komt er behoorlijk goedkoop vanaf in vergelijking met Frankrijk en Nederland, de overige twee landen die zo’n optie aanbieden. In België betalen de consumenten gemiddeld 28 euro. In Frankrijk en Nederland is dat 39 euro.”