Vandaag startten de vredesbesprekingen over het conflict in Syrië in Astana, Kazachstan. Opvallend is dat de VS officieel niet betrokken zijn bij die vredesbesprekingen, alsook dat de gesprekken geleid worden door Rusland en niet door de Verenigde Naties. De VS hebben wel een ambassadeur naar de onderhandelingen gestuurd, al werd dit eerst niet aanvaard door Iran.

Nadelen voor de besprekingen

Er zijn een aantal factoren die de vredesbesprekingen bij voorbaat bemoeilijken. Eerst en vooral zijn niet alle rebellengroepen betrokken bij de onderhandelingen. De twee grootste, IS en Al-Nusra (Al Qaida), zijn niet betrokken omdat ze gezien worden als terroristische organisaties. Voor de huidige confrontaties in Deir ez-Zor in het oosten, de Wadi Barada-regio ten westen van Damascus of Al-Bab in het noorden zullen deze onderhandelingen weinig tot geen verschil brengen.

Ook Ahrar al-Sham heeft vorige week nog laten weten dat ze niet zullen aanwezig zijn in Astana. De aanwezigheid van de Koerdische milities (YPG) werd ook geweigerd door Turkije, omwille van de nauwe banden tussen YPG en de PKK. Nochtans zijn de Koerden een belangrijke speler in het noorden. De voornaamste rebellengroepen die aanwezig zullen zijn, zijn het Vrij Syrisch Leger en Jaysh al-Islam (het leger van de Islam).

Het water is nog steeds heel diep, en het is niet duidelijk of er al rechtstreeks contact zal zijn tussen de aanwezige rebellengroepen en de Syrische regering van Bashar al-Assad. Volgens Yehya al-Aridi, woordvoerder van de oppositie, werd dit alvast ontkend. President Assad liet al weten dat de voorwaarde om tot een akkoord te komen het neerleggen van de wapens is, in ruil voor amnestie en steun in de strijd tegen terreur. Veel zal dus afhangen van de druk die militair kan gelegd worden op de betrokken partijen. Maar of er vorderingen gemaakt zullen worden, is onzeker. Vandaag zijn er alvast weinig tot geen zichtbare resultaten geboekt in Astana.

Kansen op slagen

Een unicum is dat de rebellengroepen niet worden vertegenwoordigd door een diplomaat, maar door hun legerleiding zelf. Dit kan betekenen dat er rechtstreeks gevolg kan gegeven worden aan eventuele orders van een staakt-het-vuren.

Een tweede verandering ten opzichte van eerder, is dat het Syrisch leger ten opzichte van een aantal rebellengroepen sterker in zijn schoenen staat, gezien de militaire vorderingen in samenwerking met Rusland (bijv. in Aleppo). Dit wordt versterkt door de impact van Turkije die zijn positie sinds de mislukte coup afgelopen zomer heeft gewijzigd. Turkije heeft altijd een aantal van die rebellengroepen weten steunen, maar hun prioriteiten zijn verlegd naar de spanningen met de Koerden en het vernietigen van IS. Daar staat tegenover dat de relaties tussen de Syrische overheid en Turkije nog moeilijk liggen omwille van de Turkse schending van het grondgebied in Syrië in het noorden (Operation Euphrates Shield).

Een derde factor is dat de betrokkenheid van Rusland veel groter is dan die van de Verenigde Naties (die de parallelle onderhandelingen in Genève leiden). Rusland kan dus een meer dreigende houding vertonen indien afspraken niet worden nageleefd.

Kansen op status quo

Over een permanente vredebespreking spreekt de oppositie niet. Ze willen enkel onderhandelen over een verdere versterking van het geldend staakt-het-vuren, dat sinds 30 december van start is gegaan. Over de rol van president Assad zou niet worden gepraat in Astana. Dat ligt in het verlengde met wat sommige analisten inschatten: dat de inzet van het voorlopig staken van de vijandigheden niet ligt in de gedeelde wens tot vrede maar in een collectieve nood aan tactische pauze.

Verder verloop

Deze vredesbesprekingen zullen dus geen definitief besluit zijn van het conflict in Syrië, maar indien er een onderhandeld akkoord zou komen tussen een aantal van deze rebellengroepen en de Syrische overheid kan dit wel de verdere onderhandelingen bevorderen. Indien men militair zich volledig richt op Islamitische Staat en Al-Nusra zou de mogelijkheid van een groot front tegenover deze organisaties weer groter worden.

De vredebesprekingen kunnen dus een invloed hebben op de herstart van de parallele onderhandelingen in Genève op 8 februari, waar de Verenigde Naties de regie in handen hebben.