Turkije is goed op weg om een nieuwe grondwet aan te nemen. Het Turks parlement keurde hiervoor al de eerste vijf artikels goed. Al verliep dit niet (letterlijk) zonder slag of stoot want bij de stemming brak er een vechtpartij uit tussen parlementsleden van de meerderheid en de oppositie.

Een meerderheidslid klaagde over een gebroken neus en iemand van de oppositie had het over een bijtwonde in zijn been. Het toont aan hoe controversieel deze hervorming wel niet is. Critici beweren dat met deze hervorming Turkije een dictatuur zal worden.

Wat weten we al?

Het is op dit moment nog niet duidelijk om te weten wat alle geplande hervormingen zijn maar dit ligt al op tafel:

  • het parlement wordt uitgebreid van 550 naar 600 personen;
  • de post van Eerste Minister wordt afgeschaft en vervangen door een of meerdere vice-presidenten;
  • de president zal met decreet kunnen regeren;
  • de president zal zelf een aantal topbenoemingen kunnen doorvoeren;
  • een regering wordt aangesteld door de president en niet door de afgeschafte eerste minister;
  • de presidents- en parlementsverkiezing wordt om de vijf jaar op dezelfde dag gehouden;
  • de president zal niet meer zijn politieke partij moeten verlaten (art. 101 verplicht nu de president om met geen enkele politieke kracht verbonden te zijn);
  • een gewone meerderheid in het parlement zal volstaan om een afzettingsprocedure in werking te laten treden;
  • een presidentstermijn is in principe beperkt tot tweemaal vijf jaar maar het zou nu verlengd kunnen worden.

Alles moet goedgekeurd worden in een volksraadpleging in april 2017.

De plannen laten nog een aantal zaken onduidelijk: hoe zal het parlement zich verhouden tot de president? Zijn er voldoende checks and balances om als democratische rechtsstaat gekwalificeerd te kunnen worden? Zullen de president of leden van zijn aangeduide regering zich moeten verantwoorden voor de volksvertegenwoordigers? Een andere bedenking is dat grondwettelijke veranderingen er steeds lijken te komen wanneer er een einde komt aan een mandaat van Erdogan. Een gelijkaardige hervorming was er ook toen Erdogans termijn van eerste minister er op zat, plots president werd en allerhande extra bevoegdheden kreeg. Dit terwijl het presidentschap voordien eerder een ceremoniële functie was.

De grondwetherziening komt er zes maanden nadat Erdogan andermaal problemen had met de Turkse grondwet. Artikel 101 van de Turkse grondwet vereist ook dat de Turkse president een hoger diploma heeft. Critici beweerden dat Erdogan in het bezit is van een vals diploma. Zijn diploma is immers ondertekend in 1981 door een universiteit die pas bestond in 1982.

Sinds de mislukte coup in Turkije vorige zomer en de recente aanslagen in onder meer Istanboel, Ankara en Izmir is Erdogans interne steun en macht gegroeid. Het is alvast uitkijken naar het oordeel van de Venetië-comité van de Raad van Europa dat de grondwetten van de lidstaten controleert.

ADVERTENTIE