Het rommelt in de Democratische Republiek Congo (DRC). Joseph Kabila is er sedert 2001 onafgebroken aan de macht als president. Nochtans voorziet de grondwet dat een president maximaal twee ambtstermijnen van vijf jaar kan uitzitten. De laatste termijn liep af in december 2016, maar nieuwe verkiezingen zijn pas voor eind 2017 gepland. Intussen vreest de oppositie dat Kabila de grondwet zal aanpassen om alsnog een derde termijn te kunnen aanvatten. SCEPTR belicht in de komende dagen en weken de Congolese politiek. In eerste instantie met een aantal portretten van de hoofdrolspelers. Vandaag: Gabriel Kyungu Wakumwanza.

Kaart Democratische Republiek Congo (Shutterstock)Gabriel Kyungu Wakumwanza werd in 1938 geboren in Kilengalele in het toenmalige Belgisch Congo. Aanvankelijk was hij leraar lager onderwijs, maar uiteindelijk werd hij vakbondsactivist. In 1964 voerde hij campagne voor Kibassa Maliba, die uiteindelijk minister van onderwijs, jeugd en sport werd. Kibassa werd al snel opgemerkt door de centrale machthebbers in Kinshasa, die hem incorporeerden als minister van jeugd en sport binnen de centrale regering. Hij benoemt Kyungu tot kabinetschef. Dit is de officiële start van Kyungu’s politieke carrière.

In 1977 stelt Kyungu zich kandidaat voor de nationale parlementaire verkiezingen. Aanvankelijk kwam hij op de reservelijst terecht, maar uiteindelijk werd hij toch volksvertegenwoordiger. Kyungu schreef met enkele andere parlementsleden een open brief aan Mobutu tegen zijn dictatoriale praktijken. Kyungu kreeg een gevangenisstraf voor zijn openlijke oppositie tegen het regime en trok zich terug in zijn geboortedorp.

Gouverneur van Katanga

Na zijn gevangenisstraf nam Kyungu, in 1988, zijn politieke activiteiten terug op. Hij stelde zich kandidaat bij de provinciale parlementaire verkiezingen. Hij stichtte met enkele gezellen een politieke partij, genaamd FENADEC, naar aanleiding van de officiële aankondiging van het meerpartijensysteem in 1991. De partij kwam op voor de de Katangese belangen en inspireerde al snel een andere belangrijke politicus, Nguza Karl I Bond. Zijn partij en de FENADEC fuseerden en werden samen de UFERI. Deze partij werd bekend voor zijn toen ongezien politieke ondernemerschap. Kyungu en Nguza maakten een Euro-Amerikaanse tournée om de Katangese belangen in het buitenland bekend te maken. Bij de terugkeer van de tournée groeide Kyungu’s achterban in Zaïre aanzienlijk. Daarnaast kreeg hij de bijnaam Baba (vader in het Swahili) en verhoogde het ledenaantal van zijn partij sterk. Eind 1991 werd Kyungu benoemd tot gouverneur van Katanga, maar na drie jaar wordt hij uiteindelijk afgezet door de centrale macht.

Net voor de inname van Lubumbashi door de AFDL (in 1997), werd Kyungu terug tot gouverneur van Katanga benoemd. Hij verleende de AFDL toegang tot Lubumbashi, maar werd al snel vervangen door Gaetan Kakudji. Kyungu kreeg dan twee opeenvolgende ambassadeursposten, maar gaf uiteindelijk zijn ontslag.

Gabriel Kyungu met achter hem op de foto een portret van hemzelf met voormalig gouverneur van Katanga Moïse Katumbi.
Gabriel Kyungu met achter hem op de foto een portret van hemzelf met voormalig gouverneur van Katanga Moïse Katumbi.

In de clinch met Joseph Kabila

In 2001 creëert Kyungu UNAFEC en onderhandelt hij mee om het presidentschap van Joseph Kabila te consolideren. In 2006 neemt hij deel aan de provinciale parlementaire verkiezingen. In 2007 verliest Kyungu echter de Katangese gouverneursverkiezing tegen zijn toenmalige rivaal Moïse Katumbi. Toch kreeg hij een belangrijke rol als voorzitter van het Katangese parlement tot in 2015.

UNAFEC maakte deel uit van de presidentiele (nationale) en provinciale coalities tot in 2015. Er ontstonden spanningen binnen de presidentiele coalitie aan het einde van 2014, toen de splitsing van Katanga werd aangekondigd. In 2015 nam de spanning toe, omdat president Kabila aankondigde niet te zullen deelnemen aan de verkiezingen van 2016. De eerste geruchten over een derde presidentsmandaat begonnen al snel te circuleren. Hierdoor verlieten zeven partijen, waaronder de UNAFEC, de presidentiele coalitie en stichtten de G7. Deze G7 is een belangrijke groep binnen de Rassemblement, een belangrijke oppositiecoalitie tegen een derde termijn voor Kabila als president.

Onlangs werd Kyungu’s parlementaire onschendbaarheid opgeheven, wegens laster aan het adres van president Joseph Kabila. Vorige week verscheen hij voor het parket generaal te Lubumbashi, voor zijn eerste hoorzitting. Zijn aanhangers waren massaal aanwezig om hem te steunen.

Morgen volgt een portret van Moïse Katumbi, die tot 2015 gouverneur van Katanga was en een belangrijk rol speelt in de strijd om het Congolese presidentschap.