In België heeft de Nationale Bank (NBB) één gouverneur (Jan Smets) en 6 directeurs. Deze zijn politiek benoemd. De N-VA heeft één van die directeurs reeds kunnen benoemen in 2014:  Tom Dechaene, die een lange staat van dienst herft in de Londense City en expertise heeft opgebouwd in fusies en overnames. Maar N-VA wil nu graag een tweede directeur benoemen.

CD&V, dat historisch gezien het meest aanwezig is geweest inzake politieke benoemingen in België, moet nog steeds wennen aan haar positie van kleinere partij en het daarbijhorend verlies aan machtscontrole.

Het kabinet van minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) krijgt zo bijvoorbeeld heel wat aanvallen te verwerken van onder meer Eric Van Rompuy (CD&V) en zijn omgeving. Maar de kabinetten van N-VA-ministers hebben het gemiddeld moeilijker om talent aan te trekken dan andere kabinetten, waar de zekerheid groter is dat er na deze legislatuur, een nieuwe komt met dezelfde samenstelling of partij. Dat levert een bepaalde personeelshandicap op voor de N-VA. Bovendien beschikt de relatief nieuwe partij veel minder over een historische poel van ‘politiek personeel’, gestald bij ambtenaren in de administratie, die de knepen van het vak kennen: technisch onderlegd, met politiek inzicht en het bijhorende netwerk.

Echter, de traditie wil dat de kern van het kabinet van een minister van Financiën draait rond deskundige en redelijk partijloze medewerkers van de Nationale Bank. De huidige kabinetschef, Anthony de Lannoy, een gedetacheerde van de NBB, is sinds november bij het Internationaal Muntfonds in Washington om Willy Kiekens (die een CD&V-etiket draagt) op te volgen als executive director van  de landengroep die door België en Nederland afwisselend  wordt voorgezeten. Zijn opvolger Tom Franck, eveneens een NBB’er, werkt op het kabinet en wordt, zoals zijn voorganger, vertrouwd om zijn vakkennis.

“Een onuitgesproken doch gehanteerde regel luidt dat de samenstelling van het directiecollege de respectieve electorale macht weerspiegelt van de partijen.”

Foto: https://www.nbb.be/nl/cv/jan-smets. Jan Smets, gouverneur NBB.
Foto: https://www.nbb.be/nl/cv/jan-smets. Jan Smets, gouverneur NBB.

De Nationale Bank is, vandaag dan toch, onder gouverneur Jan Smets een relatief objectieve adviseur van de regering. Als die een studie bestelt of inlichtingen vraagt, zijn deze partijpolitiek neutraal. Wat niet belet dat er partijpolitieke afwegingen worden gemaakt over de bezetting van de directeursfuncties van de Nationale Bank. Bij onze NBB worden de benoemde directeurs om het aantal jaren herbenoemd. Meestal is dat een routinezaak, maar dat hoeft niet per se. Deze herbenoemingen lopen om de zes jaar. Een onuitgesproken doch gehanteerde regel luidt dat de samenstelling van dit directiecollege de electorale macht weerspiegelt van de partijen. Dit zou ervoor kunnen zorgen dat het directiecomité sterk van kleur verandert in 2017, gezien de sterke vertegenwoordiging in het parlement van N-VA.

Kan N-VA aanspraak maken op een tweede zitje van directeur? Komt er een carrousel op gang? Veel draait rond Matthias de Watripont, een PS-benoeming die belaagd zou kunnen worden door de MR. Dat wordt door experts aanzien als een foute zaak, want de Watripont wordt gezien als een uitstekende toezichthouder op de financiële sector.

In het buitenland zijn deze functies meestal vast benoemd, wat de beïnvloeding vanuit de partijen afzwakt en neutraliseert.