Afgelopen maandagavond is op de Amerikaanse televisie (en vele buitenlandse zenders) het eerste presidentieel debat uitgezonden tussen de Democratische presidentskandidaat Hillary Clinton en de Republikeinse kandidaat Donald Trump vanuit Hofstra University.

Clinton lokte Trump succesvol uit zijn kot, maar zal het uitmaken?

Het debat nam een kalme start – ook de toeschouwers werden aangemaand stil te blijven. Maar het debat escaleerde al snel in een meer verhit woordenspel, waarbij Trump enkele keren de mist in ging. De mediaconsensus in de VSA is dat Trump het debat heeft verloren. De media bij ons zijn opvallend milder: Deredactie.be sprak over “een evenwicht”. Maar in peilingen bij burgers en politici zijn ook sterke verschillen te vinden. Volgens een Politico- peiling van ‘insiders’ vindt 80 procent dat Trump het debat heeft verloren. Wie die cijfers opdeelt, vindt zelfs dat een stevige Republikeinse meerderheid Trump als de verliezer ziet terwijl slechts 1 procent van Democratische insiders hun kandidaat als de verliezer achten. Meer populaire peilingen op CBS daarentegen duiden Trump aan als winnaar. Op de eerder linksprogressieve CNBC vindt zelfs 62 procent van 600.000 deelnemers dat Trump het eerste tv-debat heeft gewonnen.

Ook al was het niet al kommer en kwel voor Trump, toch heeft ‘the Donald’ steken laten vallen.

Thema’s

Het debat had drie grote thema’s: welvaart, binnenlands beleid en veiligheidsbeleid.

  • Welvaart: Clinton nam een aantal klassieke “tax and spend”-posities in die men gewoon is van Democraten. Ze had het over openbare werken in (groene) energie en infrastructuur, maar ook over meer sociale rechten. Die moeten volgens Clinton gefinancierd worden door meer belastingen op de rijken. Clinton hamerde op een rake nagel: dat haar plannen volgens een aantal experts voor 10 miljoen jobs zouden zorgen, terwijl Trumps voorgestelde plannen een gat van 3,5 miljoen jobs zouden slaan.

    Trump negeerde dat expertenrapport en sprong op zijn economische paradepaardjes: het drastisch verminderen van belastingen (nog sterker dan Roland Reagan) voor kleine en grote bedrijven en anderzijds het streng heronderhandelen van een aantal vrijhandelsakkoorden die thans voor grote welvaartslekken (in jobs en kapitaal) zorgen. In een retorisch beter moment hekelde Trump NAFTA (Noord-Amerikaans vrijhandelsakkoord): “De slechtse handelsdeal ooit, zeker in Amerika”. Ook nam hij TPP (een voorgesteld vrijhandelsakkoord tussen de VSA en elf landen in de Stille Oceaan) sterk op de korrel. Hij raakte toch een snaar door te wijzen op Clintons dubbelzinnige positie met betrekking tot dit akkoord. TPP is onpopulair in de VSA en Clinton veranderde haar positie t.o.v. het akkoord van voor naar tegen.

  • Binnenlands beleid: het thema racisme, en meer bepaald de rassenrellen in Charlotte (en die daarvoor) naar aanleiding van zwarte doden door politieacties, waren prominent. Clinton stelde dat het politieapparaat beter opgeleid moet worden, zowel inzake gemeenschapscontacten als in gepast gebruik van geweld. Ook had Clinton het over “systemisch racisme”: de notie dat er in het Amerikaans (justitie)systeem een inherente racistische bias is en dat die moet aangepakt worden.

Trump daarentegen wil meer “law and order”. Hij pakte uit met zijn brede steun van politiekorpsen overal in het land. Hij stelde dat de politie kordater zou moeten kunnen optreden, zoals de politie van New York onder voormalig burgemeester en Trumpbondgenoot Rudy Giuliani dat deed. Toch zei hij dat er ook aan de maatschappelijke slechte toestand van zwarten en Hispanics in de Amerikaanse binnensteden iets moet gedaan worden, maar specifieerde hij dit niet verder.

  • Veiligheid: het laatste thema was dat van buitenlands beleid. Clinton zag een grote bedreiging in cyberoorlog en refereerde daarbij naar de vermoedelijke Russische betrokkenheid bij een hackaanval op het mailverkeer van de Democraten. Hierbij kwam Clinton in een slecht daglicht. Een verdoken steek naar Trump die zijn sympathie voor Russisch president Vladimir Poetin niet onder stoelen of banken steekt. Ook vindt Clinton een goeie verstandhouding met islamitische bondgenoten in de regio belangrijk om IS aan te pakken: opnieuw een steek naar Trump. Die stelde eerder een tijdelijke migratieban van moslims voor, die mogelijk heel wat diplomatieke banden zou kunnen schaden.

Trump haalde op zijn beurt uit naar het rampzalig beleid van president Obama in het Midden-Oosten dat een vacuüm zou hebben gecreëerd. In die leegte kon IS groeien tot wat het vandaag is. Ook benadrukte hij het belang van eerlijkheid in NAVO. Trump wil in NAVOverband wel andere landen beschermen, maar dan moeten ze hun afgesproken bijdragen wel betalen.

Psychologie

Dat Trump een stevig ego heeft, is al even duidelijk. Het lijkt erop dat Clinton en haar campagneteam dat als een kans zien. Clinton heeft een aantal malen met succes Trump subtiel geplaagd en uitgelokt. Haar bewering dat Trumps succes komt door zijn rijke komaf, en dat Trumps financieel succes mogelijk helemaal niet zo groot is als hij doet uitschijnen, deden zichtbaar pijn. Trump zijn uitstraling veranderde in reactie hierop van zeer civiel en stil (in de eerste minuten sprak hij zo stil dat het volume luider moest) naar zeer defensief, luid en bijna onsamenhangend.

Anderzijds, Trump leek succesvol Clintons vermeende sterkte op de kop te zetten. Clinton deed 26 jaar lang politieke ervaring op, waarvan heel wat als buitenlandminister. Hij stak haar door dat ze medeverantwoordelijk was voor heel wat van de huidige malaise en hij vroeg waarom ze niet eerder de dingen deed die ze nu voorstelt. Het antwoord van Clinton leek minder zelfzeker.

Bredere plaatje

Op het moment van dit schrijven, zijn er nog geen nieuwe kiespeilingen gemaakt ‘postdebat’. Toch is het goed mogelijk dat het afgelopen debat minder impact zal hebben dan velen nu schatten. De verwachtingen voor het debat lagen in lijn met Trumps prestatie (of waren zelfs misschien iets lager: het rechtse Breitbart.com dat erg pro-Trump is, voorspelden al een debatverlies voor hun kandidaat). Daar komt bij dat Trump zijn grote kracht ligt in het geloof van de Amerikanen dat Trump eerlijker is dan Clinton. Dit debat heeft dat geloof niet verzwakt.

De finale rekening van het debat is dus mogelijk te klein om Trumps momentum in de peilingen te stoppen. Ook mag men erop rekenen dat bij het volgende debat Trump veel beter zal voorbereid zijn: zijn campagneteam zal gebruiken wat werkt. Hillary’s negatieve ervaring zal verder benadrukt worden en het ‘uit het kot lokken’ van Trump zal moeilijker worden.

Het volgende debat staat gepland op 9 oktober.

https://sceptr.net/campaigns/doneer/donate/