In de nasleep van de mislukte staatsgreep in Turkije en de daaropvolgende rellen in Beringen zei Zuhal Demir (N-VA) in een interview met Het Belang Van Limburg dat de mogelijkheid tot dubbele nationaliteit moet worden herbekeken, lees: afgeschaft. Ze argumenteerde daarbij dat de relschoppers tot de tweede of derde generatie behoren, maar toch twee nationaliteiten genieten.

Wat is dat in feite, dubbele nationaliteit?

Er is sprake van dubbele nationaliteit wanneer een natuurlijke persoon burger is van twee verschillende staten. Dit is mogelijk omdat men op verschillende manieren burger kan worden van een land en men niet altijd zijn oorspronkelijk burgerschap verliest bij de winst van een ander. Bij burgerschap horen allerlei rechten en plichten die een reden kunnen zijn voor een individu om te kiezen voor meerdere nationaliteiten (rechten) of voor een staat om het toe te laten (plichten). Landen als Libië, Syrië en Marokko (maar niet Turkije, zoals Wouter Beke foutief zei in een reactie op Demir) verbieden zelfs het afstaan van hun nationaliteit. In België daarentegen is het pas sinds 2008 mogelijk om de Belgische nationaliteit te accumuleren met een andere. Daarvoor verloor je dus de Belgische nationaliteit op het moment dat je een andere verwierf.

Demir bond de kat de bel van de andere richting aan: ze problematiseerde het behoud van de oorspronkelijk nationaliteit wanneer men de Belgische verkrijgt. Dit zou een obstakel voor integratie zijn. Men kan zich inderdaad heel wat vragen stellen omtrent loyaliteit, zeker bij het uitbreken van een (al dan niet gewapend) conflict tussen de landen in kwestie (cf. het nieuwe conflict tussen de EU en Turkije inzake het vluchtelingenakkoord).

Waarom er toch niet veel zal rond gebeuren

Er werd over de partijgrenzen heen relatief positief gereageerd. CD&V-voorzitter Wouter Beke had praktische bezwaren, maar vond het logisch dat iemand één nationaliteit heeft. John Crombez van de sp.a wou ook het debat voeren, maar vond dat er ook over discriminatie moest worden gepraat. Het te verwachten enerzijds-anderzijdsverhaal en het inclusieverhaal van respectievelijk CD&V en sp.a. Enkel Open Vld reageerde bij monde van voorzitter Gwendolyn Rutten bijzonder negatief. Rutten: “Identiteit van mensen is iets van meerdere lagen.” Vindt Open Vld dan dat elke identiteitslaag een nationaliteit moet krijgen, of is de distantiëring een symptoom van een diepere dynamiek?

Electorale speldynamieken

  • N-VA en VB

Je zal het ze niet snel horen zeggen, maar de N-VA en het VB hebben in grote mate overlappende “stakeholders”, d.w.z. mensen waarmee ze rekening moeten houden. Hun kiezers hebben een sterke Vlaamse identiteitslaag en een rechtse visie op mens en maatschappij. Beide partijen werken dus bijna geheel als communicerende vaten en de beide partijleidingen weten dat. De N-VA steekt een significant deel van haar aandacht in standpunten die zich aan de rechterkant van haar eigen beleid bevinden om wind uit de zeilen van het VB te houden, dat zich op zijn beurt positioneert t.o.v. de N-VA als Vlaamser, rechtser, origineler.

  • Open Vld versus N-VA

Bij Open Vld en N-VA zie je een gelijkaardige maar omgedraaide dynamiek. In 2010 lagen de partijlijnen zeer dicht bij elkaar. De liberalen spraken met lof over het confederalisme en beiden hadden een economisch liberaal programma. Maar N-VA werd groter en eigenaar van de thema’s. Het valt Open Vld moeilijk om zich als origineler of economisch liberaler te plaatsen dan de N-VA. Die laatste moet immers geen rekening houden met een progressieve zuil. Maar toch is een ‘unique selling position’, een uniek product, cruciaal in politiek. Dat moest dan door andere Open Vld-standpunten te differentiëren. Het meest opvallend gebeurde dit in de communautaire visie van de liberalen. Het confederalisme werd overboord gegooid. Vorige maand nog kwamen de liberalen af met ‘Plan BE’: herfederalisering van (sommige) Vlaamse bevoegdheden. Maar ook op de ethische breuklijk, in het bijzonder de thema’s migratie en diversiteit, geeft Open Vld tegengas aan de N-VA in een poging een unieke plaats in te nemen op de politieke markt.

Het is in die eerste dynamiek dat we de uitspraken van Demir kunnen plaatsen: een uitspraak aan de rechterkant van het beleid. Het is in de tweede dynamiek dat de tegenklank van Rutten moet geplaatst worden: zich als apart van N-VA voorstellen en een eigen identiteit uit te kerven en te behouden. En het is hierom dat er op de korte en middellange termijn niets zal veranderen omtrent dit onderwerp. Deze dynamieken zijn een spel, zijn tactisch en niet strategisch van aard (want electoraal). Pas in 2019, na de verkiezingen en het herverdelen van de kaarten, zullen we mogelijks een beleidswissel omtrent de dubbele nationaliteiten meemaken. Tot dan?

ADVERTENTIE