Oostenrijks vicekanselier treedt af: nieuwe verkiezingen?

0
883

Reinhold Mitterlehner, de voorzitter van de conservatieve ÖVP en vicekanselier van Oostenrijk legt al zijn ambten neer. Het plotse terugtreden is het gevolg van de aanhoudende spanningen binnen de zwart-rode coalitie van ÖVP en SPÖ. Daarmee komt de druk te liggen op de schouders van de 30-jarige rijzende ster van de ÖVP, minister van Buitenlandse Zaken Sebastian Kurz. Vandaag sprak Kurz zich uit voor nieuwe verkiezingen en dus tegen het doorregeren met de sociaaldemocraten tot de herfst van 2018.

“Ik vind dat het genoeg geweest is.” Zo kondigde de 61-jarige partijchef, vicekanselier en minister van Economie en Wetenschap zijn aftreden aan. De spanningen in de ÖVP-SPÖ-coalitie zetten de werkzaamheden en stabiliteit van de regering al geruime tijd onder druk. Beide partijen betichten elkaar ook al langer ervan vlot bestuur te blokkeren. Mitterlehner achtte het dan ook zinloos om zijn positie nog langer te behouden. Hij voert in zijn verklaring aan dat het onmogelijk is om tegelijk regerings- en oppositiepartij te zijn, waarmee hij met scherp schiet op zijn coalitiepartner.

‘Der einzig richtige Weg’

Het terugtreden van Mitterlehner stelt de partij voor een nog groter obstakel. Dit weekend moet de Oostenrijkse Volkspartij (ÖVP) beslissen over de opvolging in de positie van vicekanselier en partijleider. Daarbij wordt vooral gewezen in de richting van het jonge talent Sebastian Kurz. De 30-jarige minister van Buitenlandse Zaken wist snel naam te maken in de zwart-rode regering. Dinsdag verklaarde hij aan de pers dat hij geen interesse heeft om de partij op dit moment te leiden. Daarbij benadrukte hij ook dat hij geen zin had in een positie als ‘plaatsvervanger’. Vandaag sprak hij zich echter uit voor nieuwe verkiezingen en tegen het voorstel van bondskanselier Christian Kern (SPÖ) voor een ‘Reformpartnerschaft’ tussen SPÖ en ÖVP: “Nieuwe verkiezingen zijn de enige juiste weg voor verandering in ons land. Bij een voortzetting van de zwart-rode coalitie zullen weer minimale compromissen worden gesloten die het land niet echt veranderen,” motiveert Kurz.

Al enkele maanden gokken experts op een breuk in het instabiele rood-zwarte front die tot nieuwe verkiezingen zou kunnen leiden. Wettelijk is deze stap niet nodig, maar het biedt de mogelijkheid om de spanningen te temperen. Een nieuwe stembusgang zou de partijen echter sterk benadelen. Sinds de laatste verkiezingen in 2013 zijn zowel de SPÖ als de ÖVP sterk gedaald. Het is sinds 2015 de rechts-conservatieve FPÖ van Heinz-Christian Strache die de polls leidt. Het is onduidelijk of een verkiezingsnederlaag van de regerende coalitie ten opzichte van de FPÖ zou kunnen leiden tot een ÖVP-FPÖ coalitie.

Verkiezingspoker

Nieuwe verkiezingen zouden echter gunstig kunnen eindigen voor de ÖVP. Kurz geldt als veruit de populairste politicus van de partij. De jonge potentiële voorzitter zou ook met een partij die in de touwen ligt nog de overhand kunnen hebben op de SPÖ. Dit zou dan de deur kunnen openzetten naar een positie als koningsmaker, waarbij FPÖ en SPÖ tot grote toegevingen gedwongen kunnen worden in ruil voor regeringspostjes. De interne twisten in de Weense SPÖ rond burgemeester Häupl zouden Kurz voor een gehandicapte tegenstander kunnen zetten.

Belangrijk blijft echter de vraag hoe Kurz het er van af zou brengen als partijleider en vicekanselier. Een slecht traject zou hierbij dubbel afgestraft kunnen worden door de kiezer. De kaarten die geschud zijn, zetten aldus de deur open naar een nieuwe verkiezingen, al zijn die niet noodzakelijk. De gevolgen van de partijbeslissingen van dit weekend zullen pas duidelijkheid scheppen over de strategie van de coalitiepartijen.