Wat heeft Macron precies gewonnen?

0
883

Emmanuel Macron is zoals verwacht verkozen tot president van Frankrijk. Hij haalde een meer dan ruime score met 66% van de uitgebrachte stemmen. Marine Le Pen leidt een duidelijke nederlaag. Maar heeft Macron eigenlijk wel gewonnen?

Hoewel Macron dubbel zoveel stemmen haalde als Le Pen, overtuigt deze president de Fransen weinig van zijn eigen project. Enkele opmerkelijke cijfers tonen dit aan. Maar liefst een kwart van alle kiezers bleef gewoon thuis. Dit is veruit het hoogste cijfer in de meer dan 40 jaar. Van zij die wel gingen stemmen, stemde nog eens 12% of 4,2 miljoen kiezers blanco. Dit is ongezien.

Proteststem wint

In totaal kon Macron slechts 43% van de stemgerechtigden overtuigen, eveneens een historisch dieptepunt. Maar overtuigde hij ze wel? Marktonderzoeksbureau Ipsos bevroeg de kiezers. 43% van de Macron-kiezers stemde vooral tegen Le Pen. Slechts 16% deed dat omwille van zijn programma. Vroeger legde men een stem voor Front National vaak uit als een proteststem. Met deze resultaten is een stem voor Macron vooral een proteststem tegen het FN geworden.

Nederlaag voor FN

Marine Le Pen haalt als kandidaat van het Front National in deze ronde bijna 11 miljoen stemmen. Dit is het dubbele van haar vader in 2002. Sinds Marine Le Pen het roer in haar partij overnam in 2011 scoort het FN bij elke verkiezing beter. Net zoals in de eerste ronde geeft de sociologie van deze verkiezing interessante resultaten. Le Pen haalt gemiddeld maar 34%, maar wel 37% bij de vrouwen, 44% bij de 18-24-jarigen en 39% bij de grotendeels actieve bevolking van 25-50 jaar. Bij de arbeiders verslaat Le Pen Macron met 63%. Van de mensen die zeggen het heel moeilijk te hebben om de eindjes aan mekaar te knopen, stemt maar liefst 69% op Le Pen.

Deze ‘cri de coeur’ van de Fransen die niet winnen bij open grenzen staat tegenover meer dan drie vierden van de kaderleden, hogere inkomens, hogeropgeleiden en grootstedelijke inwoners die Macron verkozen. Naast deze klassieke ‘winnaars van de globalisering’ zijn er echter nog andere groepen die massaal Macron stemden: gepensioneerden (80%) en praktiserende katholieken (71%), het kernkiespubliek van de centrumrechtse Fillon die geëlimineerd werd in de eerste ronde. De hoogste score haalt Macron bij islamieten: 92%.

Hoewel het FN nog nooit zoveel stemmen haalde zijn er ook intern en extern criticasters. De bekende polemist Eric Zemmour bijvoorbeeld oordeelde dat Le Pen zich thematisch teveel op de linkse kiezer gericht heeft. Ook Robert Menard, de door FN ondersteunde burgemeester van Beziers, vindt dat thema’s zoals islamisme en immigratie te weinig aan bod gekomen zijn. Maar bovenal ligt het discours dat Marine Le Pen hield over de uitstap uit de euro onder vuur. De rechtse kiezer ligt volgens hem immers niet wakker van centraal bankieren en monetair beleid. Deze radicale ideologische positie schrikte de rechtse kiezer af volgens hem.

Derde ronde

Op 11 en 18 juni zullen de Fransen opnieuw naar de stembus moeten om een parlement te verkiezen. 61% van de Fransen wil niet dat Macron hierbij een meerderheid haalt. De parlementsverkiezingen verlopen enigszins anders dan de presidentsverkiezingen. Na de eerste ronde blijven niet enkel de sterkste 2 kandidaten over, maar ook elke kandidaat die 12,5% van de ingeschreven kiezers haalde in de eerste ronde. Dit kan resulteren in ‘triangulaires’ (drie kandidaten) of zelfs ‘quadrangulaires’ (vier kandidaten).

De kandidaat met de meeste stemmen haalt dan de zetel binnen. Het Front National moet rekenen op kiesafspraken met de centrumrechtse les Républicains om aan meerderheden te geraken. Komen die afspraken er niet, dan zal FN die ook niet met centrumrechts maken. Het handhaaft dan zijn kiezers en probeert op die manier centrumrechts te doen verliezen. In het verleden weigerde centrumrechts altijd dergelijke kiesafspraken. Daardoor werden vaak linkse kandidaten verkozen terwijl rechtse en nationalistische kandidaten gezamenlijk opgeteld veruit sterker waren.


Op die manier gooide centrumrechts deze rechtse stemmen eigenlijk door de papierversnipperaar ten voordele van links. François Baroin die voor les Républicains de parlementsverkiezingen zal leiden, waarschuwde al iedereen uit de partij te zetten die met het FN wil samenwerken bij deze parlementsverkiezingen. De schrik zit er in bij les Républicains.

Men speelt ook hoog spel, aangezien de score van FN ongezien is. Op basis van deze presidentsverkiezingen zou FN als eerste uit de bus komen in 216 kiesomschrijvingen (op 577). De triangulaires erbij geteld, zou FN maar liefst in 295 kiesdistricten in de tweede ronde aanwezig zijn. Les Républicains zouden slechts in 227 kiesomschrijvingen aanwezig zijn in de tweede ronde en zijn dus mathematisch zeker veroordeeld tot de oppositie. Gezien de impopulariteit van oud-president François Hollande (PS) dacht centrumrechts deze presidentsverkiezingen niet te kunnen verliezen. Ze deden het toch. Zal dit scenario zich bij de parlementsverkiezingen in juni herhalen?

President zkt meerderheid

Macron heeft zijn bevolking niet geheel overtuigd van zijn programma. De kans dat hij een meerderheid in het parlement zal halen, is zeer twijfelachtig. Hij heeft er immers niet het partijapparaat voor. Beste kans voor de PS om te overleven is zich te laten vervellen tot de partij van Macron: En Marche!. Centrumpolitici als François Bayrou en Jean-Louis Borloo kunnen dan eveneens op de kar springen.

Maar hoe solide zal zo’n coalitie zijn? De kans is dan ook groot dat er geen afgetekende meerderheid in het parlement ten voordele van de president komt. Dit zal zijn macht en daadkracht verder verzwakken. Oud-president Nicolas Sarkozy (Les Républicains) werd naar huis gestemd na één ambtstermijn. Hollande durfde zelfs niet opkomen bij deze verkiezingen. Wacht Macron hetzelfde lot in 2022 en wordt op die manier het bedje gespreid voor Marine Le Pen als zij zich als belangrijkste oppositiepartij kan profileren?

Het Front National van zijn kant zegt lessen te trekken uit dit resultaat. Marine Le Pen zei op de verkiezingsavond haar partij te willen transformeren tot een alliantie voor alle patriotten. Hierbij denkt vice-voorzitter Florian Philippot zelfs aan een naamsverandering. Hoewel de oude garde (en de vader van Marine Le Pen, Jean-Marie) van het FN het om emotionele redenen moeilijk heeft met een naamsverandering, is de consensus in FN wel dat bruggen moeten gebouwd worden met centrumrechts. Het FN is misschien geen meerderheidspartij, maar zonder FN kan er langs rechts mogelijk geen meerderheid zijn.