Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) wil een eigen Vlaamse justitie. De N-VA-politicus drukte die politieke wens uit tijdens het 200-jarig jubileumfeest van de rechtsfaculteit aan de UGent. Dat brengt Belga. De uitspraak komt enkele dagen na een aantal andere uitgesproken communautaire wensen van N-VA’ers Sander Loones en Matthias Diependaele die ‘Objectief V’ leiden (dat het communautaire aspect van de partij moet uitdiepen) en partijvoorzitter Bart De Wever.

Sinds de zesde staatshervorming, bedisseld in 2014, zijn enkele justitiële bevoegdheden van de federale naar de deelstatelijke overheid gebracht. Het gaat hierbij om juridische eerstelijnsbijstand, elektronisch toezicht (huisarrest) en de organisatie van de justitiehuizen. Maar dit gaat niet ver genoeg volgens Bourgeois.

Te uiteenlopende visies op justitie

Bourgeois, zelf jurist met een academisch parcours aan de UGent, kijkt naar federale landen in het buitenland waar deelstaten eigen ministers van Justitie hebben. “Persoonlijk wil ik dat Vlaanderen een eigen gerechtswezen kan organiseren zoals in de meeste federale staten”, aldus de minister-president. De landen die volgens de N-VA’er in aanmerking komen als stichtend voorbeeld zijn Canada, de VS en Duitsland.

Bourgeois vindt dit noodzakelijk omdat beide landsdelen, het Vlaamse en het Franstalige, te verschillend kijken naar justitie: “De Vlaamse visie op de organisatie en werking van het gerecht is niet dezelfde als de Franstalige. Ook daarom is het aangewezen justitie over te hevelen naar de deelstaten”.

Bourgeois ziet de oplossing niet in een splitsing tussen federale rechtbanken en deelstatelijke rechtbanken. Eerder zouden het de deelstatelijke rechtbanken (dus de Waalse en Vlaamse) moeten zijn die alle rechtsregels toepassen en afdwingen, van welk beslissingsniveau dan ook. “[De deelstatelijke rechtbanken moeten] instaan voor de handhaving van alle rechtsregels die op een geschil toepasselijk zijn, of ze nu deelstatelijk dan wel federaal of, in toenemende mate, Europees zijn”, verduidelijkt Bourgeois.

Zwart-gele ballonnetjes

De N-VA liet afgelopen dagen verschillende communautaire ballonnetjes op. Begin deze maand deed partijvoorzitter De Wever nog eens zijn confederale visie uit de doeken in een essay in een nieuw boek genaamd Onvoltooid Vlaanderen. In de visietekst van De Wever krijgen Vlaanderen en Wallonië alle persoons- en grondgebonden bevoegdheden. Niet veel daarna pakten Diependaele en Loones uit met een groot interview in De Tijd waarbij de N-VA-toppers aangaven voor een nieuwe staatshervorming te willen gaan in de richting van confederalisme.

Maar het is bij een nieuwe staatshervorming, die noodzakelijk is voor de uitvoering van al deze ballonnen, dat het schoentje knelt. Wie de grondwet in België wil veranderen moet eerst een ‘preconstituante’ vormen. Dat wil zeggen dat een meerderheid in het parlement aangeeft dat bepaalde artikelen van de Grondwet voor herziening vatbaar worden in de volgende legislatuur na verkiezingen. Het daaropvolgend parlement kan dan die artikelen met een twee derde meerderheid desgewenst hervormen. De vraag is nog maar of de N-VA een meerderheid zal kunnen vinden om zo’n preconsituante te vormen. Voorlopig zijn daar weinig aanwijzingen voor.