Op dinsdag 18 april kondigde de Britse premier Theresa May (Conservatives) plots vervroegde verkiezingen aan op 8 juni. Wie een beetje de Britse politiek volgt, merkt dat dit niet de eerste maal is dat May bocht maakt. Maar wat kan ze winnen met deze bocht?

May is niet aan haar eerste  bocht van 180 graden toe. Zij was tegen de Brexit, maar probeert die nu zo hard mogelijk te maken. Zij was gekant tegen vervroegde verkiezingen maar schrijft die nu toch uit. Is zij daarom wispelturig? Nee, zoals elke politicus wil zij gewoon aan de macht blijven. Zij zal daar waarschijnlijk ook in slagen. Volgens May is dat ook in het landsbelang: May vindt immers dat elke stem voor de conservatieven bijdraagt tot een op langere termijn sterker en veiliger VK. Of dat ooit waarheid wordt is af te wachten. Hoe dan ook keurde het Lagerhuis op woensdag 19 april haar beslissing met een twee derde meerderheid goed.

Voordelen

Voor May zelf biedt haar beslissing wel voordelen. Nu is zij nog een niet verkozen premier. De voorkeur van de Britten en vooral dan van de leden van haar eigen partij blijft echter uitgaan naar een verkozen regeringsleider. Dat wordt zij dan ook als de conservatieven de vervroegde verkiezingen winnen en daar mag zij haast zeker van zijn. Volgens recente peilingen zouden de conservatieven circa 44 % van de stemmen binnenhalen tegenover 23% voor Labour, 12% voor de LibDems en 10% voor het UKIP van Nigel Farage.

May zal aldus de Brexit-onderhandelingen kunnen starten als verkozen premier met een sterke achterban. Zij is er van overtuigd dat dit haar positie versterkt. Het is lang niet zeker dat de EU–onderhandelaars daarvan onder de indruk zijn. Verschillende uitspraken laten vermoeden dat dit niet zo is.

May maakte de vervroegde verkiezingen bekend buiten voor de deur van haar ambtswoning. Traditioneel gebeurt dit slechts voor de aankondiging van belangrijke kabinetsbeslissingen. Dit was ook nu het geval. Het was meteen het startschot van de kiescampagne. Zij merkte schamper op dat op 8 juni in het nationaal belang de burger zal moeten kiezen tussen een sterke, stabiele regering met haarzelf als premier en een zwakke, onstabiele coalitieregering van Labour en liberaal–democraten, die terug willen naar een verdelende volksraadpleging.

Ook de Schotse minister–president Nicola Sturgeon en haar linksnationalistische SNP kregen er van langs omdat zij “op dit ongelegen ogenblik” weer met een referendum over een onafhankelijk Schotland aan komen zetten. Verder had zij slechts scherpe woorden over voor het Hogerhuis waarvan de leden niet eens verkozen zijn, maar dat niettemin blijft ageren om de Brexit te kelderen.

Brexit

Op 29 april leggen de EU–leiders de onderhandelingsrichtlijnen over de Brexit vast en op 3 mei maakt de EU–commissie haar aanbevelingen bekend. Ministers van de 27 overblijvende lidstaten zullen op 22 mei het EU–onderhandelingsmandaat goedkeuren. Dat wil zeggen twee weken voor de vervroegde Britse verkiezingen op 8 juni. Met haar plotse aankondiging van die verkiezingen overviel May de hele EU–top.

De permanente voorzitter van de EU, Donald Tusk, had vrijwel dadelijk daarna een telefoongesprek met haar dat, naar eigen zeggen, goed verliep. Op zijn persoonlijke Twitter was hij minder diplomatiek en beschreef hij de hele Brexit–affaire als een Hitchcockfilm met steeds meer suspense. Zijn woordvoerder verklaarde al dat de Britse verkiezingen niets aan de EU27-plannen veranderen.

Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker heeft dinsdagavond ook (nog eens) getelefoneerd met May. Volgens Juncker “beginnen de echte onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk over artikel 50 na de verkiezingen”, zei zijn woordvoerder woensdag 19 april.

Michel Barnier, de door de EU aangestelde Brexit–hoofdonderhandelaar zal, naar verluidt, nog een onderhoud hebben met de Britse Brexit–minister. Een datum is evenwel nog niet vastgelegd.

Kortom Theresa May is vermoedelijk er in geslaagd nog een hele tijd Brits premier te blijven. Vele van haar landgenoten schijnen nog in de tijd van het Brits Imperium te leven. Die tijd is echter voorgoed voorbij. De ontnuchtering zal pas veel later komen, als het VK het avontuur tenminste overleeft. Het blijft een mogelijk scenario dat een meerderheid van de Schotten het VK de rug toedraait nadat de Brexit een werkelijkheid wordt.