Sinds kort spreekt men in de Verenigde Staten over Russische steun aan de Taliban, en vorige week nog organiseerde Rusland een ontmoeting tussen verscheidene landen met belangen in Afghanistan. Normaal is de situatie in Afghanistan eerder een zaak waar Amerika zich mee bezig houdt sinds de invasie van het land in 2001, en sinds het einde van de Sovjet-Unie heeft Rusland daar niet veel meer uitgevoerd. Het lijkt echter duidelijk op dit moment dat Rusland een poging onderneemt om in Afghanistan een rol te spelen, een rol die in een veel bredere context past voor Rusland dan zomaar Afghanistan zelf.

Vooral de contacten tussen Rusland en de Taliban doen hier en daar wenkbrauwen ophalen. De Taliban wordt door Rusland zelf gezien als terreurorganisatie, maar volgens Amerikaanse en Afghaanse bronnen levert Rusland meer en meer steun aan de Taliban. Over wat voor steun het hier precies gaat wordt niet exact omschreven, maar volgens de Amerikaanse Generaal Curtis Scaparrotti, in een antwoord aan de senaat, “Is de invloed van Rusland recent gestegen op vlak van associatie en mogelijks zelfs bevoorrading van de Taliban”.

Russische steun aan Taliban eerder diplomatiek dan militair

Dit betekent natuurlijk niet dat Rusland wapens levert aan de Taliban, of dat Rusland rechtstreeks de militaire strijd van de groepering ondersteund. Het onderhouden van communicatie op zich kan bijvoorbeeld al enorm veel betekenen voor de Russische positie in Afghanistan. De oorlog in het land slaagt er niet in om de Taliban buiten strijd te stellen, op lange termijn lijkt het dus logisch dat een vrede zal moeten onderhandeld worden met de Taliban. Rusland organiseerde reeds meerdere malen ontmoetingen tussen leiders van landen met belangen in Afghanistan, maar als deze gesprekken echt moeten leiden tot vredesonderhandelingen dan zal de Taliban daar ook een stem in moeten krijgen.

Het ontwikkelen van een relatie met de Taliban kan er voor zorgen dat Rusland in staat is om dergelijke onderhandelingen vorm te geven. Voorlopig is Afghanistan zelf daar nog niet voor te vinden, en houden zij de boot af over onderhandelingen in Rusland door te zeggen dat echte vredesonderhandelingen over Afghanistan ook daar moeten plaatsvinden. De huidige Afghaanse regering wil uiteraard geen Russisch gesteunde Taliban de macht zien grijpen in hun land.

Momenteel heeft Afghanistan reeds heel wat moeite om te voorkomen dat net dat gebeurd. De Taliban breiden hun controle langzaam uit, en de Afghaanse troepen raken meer en meer uitgeput. Als de Taliban daarnaast nog eens een steuntje in de rug krijgen van Rusland, dan wordt het enorm moeilijk voor de Afghaanse regering, en de westerse troepen die hen steunen, om de Taliban op afstand te houden. Dit is natuurlijk een situatie die Rusland ten goede zou komen. Op een vergelijkbare manier met hoe Rusland zich mengde in het Syrisch conflict door president Assad te steunen tegen de rebellen, die door het westen gesteund werden, kan Rusland op deze manier druk zetten op de Verenigde Staten, zonder teveel te moeten riskeren.

Samenwerken met radicale islamisten

Voor Rusland zorgt dit ook voor een dubbele positie natuurlijk. Aangezien Moskou deze situatie enkel kan bereiken door samen te werken met een radicale islamistische organisatie. In veel opzichten zelfs de rechtstreekse opvolgers van de Mujahedeen die tegen de Sovjettroepen vochten van 1979 tot 1989. Rusland ziet dit mogelijk echter als een noodzakelijk euvel om een nog groter kwaad tegen te gaan. Het Afghaanse conflict gaf namelijk ook reeds ruimte voor het bestaan van een tak van de Islamitische Staat in Afghanistan.

De eerder nationalistische inslag van de Taliban, in vergelijking met de transnationale jihadistische opvattingen van de Islamitische Staat maken van de Taliban voor Rusland waarschijnlijk een meer compatibele partner. Voor Rusland staan ook niet enkel de invloed over het westen en de strijd tegen de Islamitische Staat op het spel, maar de toekomst van Centraal Azië in het algemeen. Het risico voor destabilisatie van deze hele regio is bijzonder groot, door demografische en klimatologische veranderingen, maar ook door de mogelijke uitbreiding van de jihadistische ideologie. Rusland vreest in de toekomst met een vluchtelingenstroom of misschien zelfs openlijke terreurdreigingen af te rekenen te krijgen in deze regio. Banden opbouwen met actoren die invloed hebben in deze regio, los van hun geschiedenis en ideologie, kan Rusland dus helpen om zich daar op voor te bereiden.