Eindelijk heb ik in Frankrijk iemand ontmoet die toegaf dat in sommige omstandigheden hij voor Marine Le Pen van het Front National zou kunnen stemmen. Hij was een taxichauffeur in Parijs, een Vietnamese immigrant.

De toestand in Frankrijk doet mij een beetje terugdenken aan New York net nadat Richard Nixon (Rep.) werd verkozen tot Amerikaanse president. Een bekende intellectueel zei dat ze niet kon begrijpen hoe Nixon kon verkozen worden omdat ze niemand kende die voor hem had gestemd. Hieruit concludeerde ze eerder dat er iets mis was met het kiessysteem, dan dat ze een beperkte kennissenkring had.

Onze kennissenkring is natuurlijk altijd beperkt en we zijn geneigd om aan te nemen dat onze eigen ervaring de hele menselijke ervaring is. Ik ken niemand in Frankrijk die voor het Front National stemt of het tenminste toegeeft, wat suggereert dat ik het land niet al te goed ken.

De Vietnamese taxichauffeur was geen fan van Marine Le Pen, maar indien de tweede ronde van de presidentsverkiezingen een tweestrijd tussen haar en Emmanuel Macron zou worden, zoals het er naar uitziet, zou hij Le Pen stemmen (zei hij). In de eerste ronde zou hij voor Fillon stemmen, omdat – los van elke geringe verduistering van publieke middelen waarbij hij betrokken was geweest – hij de enige kandidaat was met een duidelijk programma voor Frankrijk, en een zeer noodzakelijk programma overigens.

Verdiende loon

Na decennia werken en belastingen betalen, zei de chauffeur, zal zijn pensioen nauwelijks meer bedragen dan dat van iemand die geen dag in zijn leven heeft gewerkt. Hij was de tweede persoon in drie dagen die mij dat vertelde: voordien had een ambachtelijk houtvester die op ons landgoed enkele bomen had gerooid exact hetzelfde gezegd. Hij had veertig jaar gewerkt en zijn pensioen zou maar een klein beetje hoger zijn dan dat van diegenen die niet hadden gewerkt.

Ik weet niet hoeveel mensen er zijn die nooit hebben gewerkt, en hoeveel van diegenen nooit hebben gewerkt omdat ze eenvoudigweg niet wilden werken eerder dan dat ze niet konden werken. Ik ken in ieder geval mensen wiens plan het is om op het einde van hun huidige job enkele jaren werkloosheidsvergoeding te verkrijgen, wat ze als hun recht beschouwen omdat de wet of het ‘systeem’ dat toelaat. Ik ken mensen die tot op de dag weten hoe lang ze ziekteverlof kunnen nemen alvorens hun salaris wordt verminderd en die op miraculeuze wijze genezen net voordat dat gebeurt. Raar genoeg is dit voor onze strijders voor sociale rechtvaardigheid nooit een onrecht. Rechtvaardigheid lijkt voor hen niets meer te maken met het verdiende loon.

Prutser in de marge

Maar om terug te komen op de Front National-stemmende taxichauffeur. Waarom verkoos hij Le Pen boven Macron?

Niemand, stelde de chauffeur, wist waarvoor Macron stond – behalve hijzelf. Hij was te jong en had niet genoeg ervaring. Hij had zich tegen de man gekeerd aan wie hij zijn steile opgang had te danken. Zijn persoonlijk leven was op zijn minst eigenaardig te noemen en misschien was hij de marionet van zijn vrouw. Ondanks de naam van zijn zogenaamde beweging, En Marche!, leek hij eerder de kandidaat van het status quo, een prutser in de marge in plaats van een radicale hervormer. Hij had een onaangenaam gezicht, niet meteen lelijk, maar hard, genadeloos en roofzuchtig. Het feit dat de ganse Europese politieke elite sterk op zijn hand is spreekt eveneens niet in zijn voordeel, aldus de chauffeur.

De televisiedebatten tussen de kopstukken waren vervelend en nutteloos, zei hij. Echte debatten kunnen maar tussen twee kampen of kandidaten tegelijk. Maar nu waren er te veel kandidaten om zo’n debat te hebben. De eigenlijke debatten waren eerder een spelprogramma dan iets serieus, en waren zowel uitgerekt als oppervlakkig (het slechtste van twee werelden), en de chauffeur was erdoor in slaap gevallen.

Het is niet eenvoudig om te zien hoe onze democratieën kunnen ontsnappen aan deze neiging tot oppervlakkigheid. Het gemak en de verspreiding van massacommunicatie zou het gewicht van onze politiek moeten doen toenemen maar lijkt enkel het omgekeerde effect te hebben gehad. Een ding is zeker: ik spendeer liever een half uur met een Parijse taxichauffeur op weg van de luchthaven dan met een politicus.

  • Scharlaken Rackham

    Het mag wel eens gaan gedaan zijn met die arme Pauline Kael zo door het slijk te halen als toonbeeld van “naïef, wereldvreemd links”, terwijl de opmerking in kwestie juist veel zelfspot bevatte:

    “I live in a rather special world. I only know one person who voted for
    Nixon. Where they are I don’t know. They’re outside my ken. But
    sometimes when I’m in a theater I can feel them.”

    http://www.vanityfair.com/culture/2012/10/The-Fraudulent-Factoid-That-Refuses-to-Die

    (en over het kiessysteem had ze het al helemaal niet)