De Gibraltar-kwestie zorgt voor verhitte gemoederen in zowel Londen als de befaamde rots. De oorlogstaal van enkele Britse politici kon vooral op onbegrip rekenen in Madrid.

Een week nadat het Verenigd Koninkrijk artikel 50 inriep, rolt het al over straat met de EU. Gibraltar, de Britse kroonkolonie aan het uiteinde van het Iberisch schiereiland, bevindt zich in het middelpunt van de discussie. In de onderhandelingen stipuleerde de Europese Commissie immers dat “nadat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie verlaat, zal geen enkel akkoord bereikt tussen de twee partijen van toepassing zijn op Gibraltar tenzij Spanje en het Verenigd Koninkrijk onderling tot een akkoord komen.”

Een eventueel akkoord tussen de EU en Groot-Brittannië geldt dus niet automatisch voor Gibraltar. Brussel laat Spanje de ruimte om Gibraltar buiten het akkoord te houden. In Londen en Gibraltar trekt men fel van leer tegen dit ‘Spaanse vetorecht.’

Falklands-scenario

De toon werd meteen gezet door oud-minister en voormalig Tory-voorman Michael Howard. Dag op dag 35 jaar na het uitbreken van de Falklandoorlog suggereerde Howard dat Brits premier Theresa May (Conservatives) wel eens dezelfde vastberadenheid zou tonen als oud-premier Margaret Thatcher (Conservatives). “35 jaar geleden deze week stuurde een andere vrouwelijke premier militairen naar de andere kant van de wereld om de vrijheid van een ander klein groepje Britten te beschermen tegen een ander Spaanstalig land”,aldus Howard. Tijdens de Falkandoorlog lieten 649 Argentijnse en 255 Britse militairen het leven nadat het Argentinië onder generaal Leopoldo Galtieri de territoriale integriteit van de Falklands had geschonden.

Hoewel een open oorlog tussen twee NAVO-lidstaten onwezenlijk lijkt, bewijst de uitval van Michael Howard toch hoe ernstig de Britten ‘hun rots’ nemen. Minister van Defensie Michael Fallon (Conservatives) gaf meteen aan dat de soevereiniteit van de Britse inwoners zal worden verdedigd. Ook premier Theresa May en minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson stuurden een gelijkaardige boodschap de wereld in.

Brits-Spaans steekspel

Spanje roept ondertussen op tot kalmte. De Spaanse minister van buitenlandse zaken Alfonso Dastis was geschokt over de straffe taal van het Verenigd Koninkrijk. “Spanje is verbaasd over de toon vanuit Groot-Brittannië, een land dat bekendstaat om zijn zelfbeheersing.” Anderzijds gaf Dastis wel aan dat Spanje de intrede van een onafhankelijk Schotland in de EU vanaf heden niet langer in de weg zal staan, iets wat Madrid voorheen wel deed uit vrees dat Catalonië zou volgen.

De ‘chief minister’ van Gibraltar, Fabian Picardo, beschuldigde de EU ervan zich te gedragen als “een bedrogen echtgenoot die zich dan maar afreageert op de kinderen.” Gibraltar hoort volgens Picardo geen “ruilkaart” te zijn in de Brexit-onderhandelingen. Bij het Brexit-referendum stemde 96% van de Gibraltarezen om in de Europese Unie te blijven.

Gibraltars economie floreert hoofdzakelijk door e-commerce, financiële diensten en de gaming-industrie. Maar Gibraltar is ook afhankelijk van haar lage vennootschapsbelasting van 10% en de 12.000 Spanjaarden die dagelijks de grens oversteken om er te komen werken. Als Spanje de grens opnieuw sluit, zoals het onder Franco deed tussen 1969 en 1982, zou dit erg schadelijk zijn voor Gibraltar.

300 jaar

Al meer dan 300 jaar vecht Spanje de status van Gibraltar aan. Nadat de Engels-Staatse vloot Gibraltar in 1704 op de Spanjaarden veroverde, wees de Vrede van Utrecht de rots in 1713 “voor eeuwig” toe aan het Verenigd Koninkrijk. Sindsdien ondernam Madrid al meerdere pogingen om de strategisch belangrijke rots terug aan te hechten bij de rest van Spanje.

Hoe dan ook staan de 32.000 inwoners van Gibraltar weigerachtig tegenover een systeem van gedeelde soevereiniteit tussen Spanje en het Verenigd Koninkrijk. In de referenda van 1967 en 2002 sprak de bevolking zich telkens overtuigend uit om onder de vleugels van Groot-Brittannië te blijven.