Tillerson in Moskou voor stevige gesprekken

0
357

Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson is aanwezig in Moskou waar hij de eerste officiële gesprekken zal voeren sinds de raketaanvallen op Syrië vorige week. Het wordt de eerste test waar de Amerikanen hun interventie in Syrië kunnen toetsen aan de hoop op een toekomstige vrede in het conflict in het Nabije Oosten. 

Maar zelfs zonder de gebeurtenissen van vorige week zouden de gesprekken zwaar geweest zijn. Er zijn de hardnekkige geruchten dat Rusland de verkiezingen in Amerika probeerde te beïnvloeden, het mogelijk schenden door Rusland van een wapenverdrag tussen beide landen, het conflict in Oekraïne en, indien mogelijk, eventuele samenwerking in de strijd tegen IS.

Nu wordt de voormalige kopman van Exxonmobil de missie gegeven om een ernstige confrontatie met Rusland te vermijden en enkele concessies te bekomen van de Russen. Deze omvatten het verwijderen van de overgebleven chemische wapens van Assad en vredesgesprekken in het Syrische conflict.

Poetin toch niet afwezig

Russisch president Poetin liet op voorhand weten niet naar de gesprekken te zullen komen omdat er spanningen waren. Er ging enkel gesproken worden met de Russische evenknie van Tillerson, Sergej Lavrov. Tillerson zelf heeft als zakenman wel nog contact gehad met Poetin in het verleden. Echter, na het afronden van de gesprekken werden beide ministers van Buitenlandse Zaken toch ontvangen op het Kremlin. Verdere details werden er niet gegeven over de ontmoeting. Voordien had Poetin in een interview aan Mir-TV meegegeven dat de relaties tussen de VS en Rusland er erg op achteruit waren gegaan.

De Russen steunen samen met Iran Assad en zien in hem een bondgenoot. De Amerikaanse minister van Buitenlandse zaken moet de Russen overtuigen om hun steun aan Assad te revalueren na de chemische aanval die minstens 70 mensen het leven heeft gekost. Aan ABC vertelde Tillerson: “ik ben hoopvol dat we wel constructieve gesprekken zullen hebben met de Russische overheid, met minister Lavrov en denk dat Rusland een proces dat naar een stabiel Syrië kan leiden zal steunen”.

Volgens Amerikaanse experts heeft de raketaanval van vorige donderdag Tillerson meer gewicht en geloofwaardigheid aan de VS gegeven bij de gesprekken van vandaag. Nu weet men dat er (opnieuw) een daadkrachtig Amerika op het wereldtoneel staat. “De demonstratie van de bereidheid om kracht te gebruiken om bepaalde doelen te halen heeft ons een drukkingsmiddel gegeven”, zegt Antony Blinken, voormalig medewerker van oud-minister van Buitenlandse Zaken John Kerry (Dem.). Volgens hem toonde de snelle actie van Trump aan dat Rusland verantwoordelijk gehouden kan worden voor de daden van bondgenoot Assad.

Onlangs zei Tillerson nog dat Rusland had “gefaald in haar verantwoordelijkheden” bij het verwijderen van alle chemische wapens in Syrië volgens een akkoord van 2013. Hierdoor was volgens hem Rusland “medeschuldig of onbekwaam”. Het volledig verwijderen van chemische wapens uit Syrië staat dus waarschijnlijk zeer hoog op de agenda aldus Evelyn Farkas, voormalig medewerkster bij Defensie onder Obama.

Rusland niet zo vijandig?

Rex Tillerson heeft ervaring in zaken doen met Rusland, hij werd er in het verleden bekroond met de Orde van Vriendschap, maar Tillerson heeft nog nooit diplomatieke onderhandelingen gevoerd in naam van een grootmacht. Het is tevens onduidelijk waar Trump precies naartoe wil in zijn relaties met Rusland. Tijdens de kiescampagne stond hij open voor een meer positieve houding ten aanzien van Rusland, maar belangen in de internationale wereldpolitiek kunnen hem daar misschien doen van af stappen.

Rusland zelf noemde het Amerikaans antwoord van vorige week illegaal en zei dat het de relaties met Amerika slechter heeft gemaakt, maar het is echter maar de vraag in hoeverre Rusland een al te negatieve houding (economisch) aan kan gezien de sancties tegen Rusland.

Het is opvallend dat samenwerking met Amerika opgeschort en niet afgeschaft werd na de raketaanval. Dat kan er op wijzen dat de alleenstaande aanval wel getolereerd kan worden. “Ze zullen proberen een streep onder het incident te trekken”, aldus Alexander Vershbow, ambassadeur in Rusland onder oud-president George W Bush (Rep.). “Ze zullen Trump wel nog een kans willen geven.” De focus van Trump ligt immers op het verslaan van IS en niet op een conflict met de Syrische regering of Rusland.

Indien Rusland mee aan tafel mag bij een mogelijke oplossing in Syrië kan dat de gepercipieerde status als grootmacht bovendien versterken. Volgens Andrew Tabler, onderzoeker bij het Washington Institute for Near East Policy, had Rusland de laatste tijd problemen om Assad te overtuigen om te onderhandelen. De aanval van vorige week kan dan wel een duw in de rug zijn geweest. De eerste signalen lijken hoopvol.

In de gesprekken van woensdag benadrukte Tillerson samen met Rusland te willen zoeken naar oplossingen in de internationale politiek. Hij verklaarde “een openhartige uitwisseling” te willen tussen beide landen: “Ik kijk uit naar een open, eerlijk debat zodat we onze relatie beter kunnen definiëren vanaf dit punt.” “We moeten de onderwerpen met sterke verschillen uitklaren zodat we elkaar beter kunnen begrijpen en op die manier de kloof dichten tussen ons”. Lavrov van zijn kant gaf aan te willen begrijpen wat de “echte intenties” zijn van de Verenigde Staten. “Wil Amerika de praktische samenwerking met ons land hervatten in de strijd tegen terrorisme, inclusief in Syrië?” Volgens hem dienden nieuwe aanvallen zoals vorige week, die volgens Rusland illegaal zijn, in elk geval vermeden te worden.

Russische eisen

Lavrov deelde ook een stoot onder de riem uit door mee te geven dat nog niet alle posities bij het Amerikaanse departement ingevuld zijn, waardoor het erg moeilijk is hun standpunten te kennen. Dit probleem werd gisterenavond al aangepakt door Trump met de nieuwe benoeming van John Sullivan op Buitenlandse Zaken. Minder diplomatisch was een medewerker van Lavrov, Sergei Ryabkov, die zei tegen het RIA-nieuwsagentschap: “In het algemeen zijn primitiviteit en boertigheid heel typisch voor de huidige retoriek uit Washington. We hopen dat dit geen deel van het Amerikaanse beleid wordt”.

Verder dringt Rusland er ook op aan dat er een objectief onderzoek komt naar wat er gebeurd is in Idlib.  “Het Westen heeft de Syrische overheid zonder goede reden beschuldigd, nochtans is het een feit dat de Jabhat al-Nusra-terroristen die in het gebied opereerden er chemische bommen maakten.” Rusland ziet de gebeurtenissen in Syrië dan ook aan met een gans andere bril.

Die eis wordt blijkbaar ingewilligd, want vanavond 12 april staat er een stemming van een resolutie op het programma bij de VN-veiligheidsraad. De resolutie veroordeelt het gebruik van chemische wapens in Syrië en eist dat Damascus alle informatie van de luchtmachtvluchten van die dag overdraagt aan de VN. Het is een herwerkte versie van een resolutie die door Rusland vorige week als onaanvaardbaar werd bestempeld.