In de Gazastrook speelt zich reeds langer een machtsstrijd af tussen de Palestijns-nationalistische partijen Hamas en Fatah. Hamas regeert in de Gazastrook zelf sinds de verkiezingen van 2006, maar is daarbij nog steeds ondergeschikt aan de Palestijnse Nationale Autoriteit (PNA) die in handen is van Fatah. Hamas en Fatah slaagden er niet in om na de verkiezingen van 2006 een eenheidsregering te vormen, maar Fatah is niet van zin om dat zo te laten.

Tijdens de laatste weken verlaagde Fatah de lonen van ambtenaren in de Gazastrook en weerhield eerder al betalingen voor brandstof voor de energiecentrale in de Gazastrook. Op deze manier probeert Fatah druk te zetten op Hamas zodat die bepaalde sleutelposities zouden opgeven en de macht van Fatah over de Gazastrook vergroten.

Vanuit de PNA beschikt Fatah over de macht om belastingtarieven en lonen van ambtenaren te bepalen. Dit heeft natuurlijk een grote impact op de werking van Hamas binnen de Gazastrook zelf, waar burgers op straat komen en protesteren tegen de loonsverlagingen en het gebrek aan elektriciteit. Fatah probeert zo, door de inwoners van de Gazastrook op te zetten tegen Hamas, toegevingen af te dwingen die ze sinds de verkiezingen van 2006 niet hadden kunnen verkrijgen.

Aanleiding voor de huidige escalatie

De reden achter de plotse acties van Fatah liggen in de oprichting van een administratief comité in de Gazastrook door Hamas. Dit comité zou volgens Fatah de bedoeling hebben om de rol van de PNA in de Gazastrook te vervangen. Ondanks de overname van de Gazastrook door Hamas in 2007, is de economie van de Gazastrook nog steeds zeer afhankelijk van de Palestijnse Nationale Autoriteit.

De beperkte economie van de Gazastrook is niet in staat zichzelf te dragen, en dus veel van de budgetten voor lonen en grondstoffen zijn afkomstig uit de grotere pot ontwikkelingshulp waar de PNA over beschikt.

Echter moet de Gazastrook binnen dit systeem ook belastingen betalen aan de PNA. Fatah beweert nu dat Hamas deze verantwoordelijkheid niet voldoende volbrengt, en dat om die reden het geld dat naar de Gazastrook gaat, beperkt moet worden. Voor Fatah valt hier echter meer te behalen. De communicatie gaat niet enkel meer over het betalen van belastingen of de oprichting van het administratieve comité door Hamas, maar bracht ook eisen over de oprichting van een eenheidsregering en de organisatie van nieuwe verkiezingen in de Gazastrook naar boven.

Onderhandeling onderweg

Het volgende sleutelmoment in deze machtstrijd is het verwachtte bezoek van een delegatie van de PNA aan de Gazastrook. Volgens sommigen zou dit bezoek plaatsvinden op 25 april en zouden op dat moment Fatah en Hamas aan tafel kunnen zitten om te onderhandelen. Hamas stelde eerder deze week echter al zijn eigen voorwaarden om aan deze onderhandelingen deel te nemen.

De partij eist dat de PNA eerst alle financiële beperkingen op lonen en subsidies die het recent invoerde ongedaan maakt. Daarnaast staat Hamas er ook op dat andere groeperingen uit de Gazastrook aanwezig mogen zijn op de onderhandelingen. Op deze manier wil Hamas er voor zorgen dat zij het narratief in deze machtsstrijd terug aan hun kant kunnen krijgen door voor getuigen te zorgen van de chantage door de PNA.

Het is echter onwaarschijnlijk dat Fatah de druk op Hamas reeds zou minderen vooraleer er onderhandelingen plaats vinden. De PNA heeft een sterke positie tegenover de Hamas-regering in de Gazastrook, en op lange termijn kan Fatah enkel zijn macht binnen de Gazastrook herstellen door die positie voor Hamas onhoudbaar te maken. Deze strategie gaat natuurlijk wel ten koste van de lokale bevolking in Gaza. Vele ambtenaren zien nu plots hun lonen sterk dalen, en zullen het dus ook moeilijk krijgen om voor hun gezinnen te zorgen. Daarnaast heeft Fatah ook subsidies aan armen stopgezet, wat zorgt voor een groeiende druk op de sociale steun die nu binnen de Gazastrook zelf voorzien moet worden.

Palestijnse gezinnen in de Gazastrook beschikken sinds vorig weekend ook slechts over zes uur stroom per dag, nu de enige krachtcentrale in de Gazastrook niet meer werkt omdat er geen brandstof gekocht kan worden. Volgens bepaalde bronnen houdt Fatah ook externe hulp voor Hamas tegen, zoals van Qatar en Turkije. Beide landen spelen een grote rol in de ondersteuning van de Gazastrook.

Als dergelijke situaties blijven aanhouden, zal de machtsstrijd tussen Hamas en Fatah zich ook uitbreiden naar de straten van de Gazastrook. Er vonden reeds enkele protesten plaats, maar als deze groter worden en vaker gaan plaatsvinden zou Hamas zich wel eens in een nauwe positie kunnen vinden.

  • Jean-Claude LURKIN

    Je mag enkel en alleen verwachten dat je als mens behandelt wordt als je je ook als mens gedraagt . Ik zou zeggen nog een (heel ) lange weg te gaan.