Het aantal moslims in Oostenrijk is de laatste jaren sterk gestegen. Tot nu toe ging de Oostenrijkse overheid uit van 600.000 moslims, maar dat getal moet nu bijgesteld worden tot zo’n 700.000 aanhangers van de profeet Mohammed. De islam blijft de sterkste groeier in de Alpenrepubliek, terwijl het christendom sterk aan invloed en aanhang moet inboeten.

700.000 inwoners van Oostenrijk zeggen de islam aan te hangen. Daarmee is de religie in de laatste jaren sterk gegroeid. In 2010 was er nog sprake van 500.000 moslims, waarvan slechts de helft een Oostenrijks paspoort had. Ook toen ging de overheid van een lager aantal uit dat later bijgesteld diende te worden. Indien de islam zo blijft groeien, zal Oostenrijk in 2030 zo’n 800.000 tot 900.000 moslims tellen, een tiende van de totale bevolking. De afgelopen vijftien jaar heeft het aantal moslims in Oostenrijk zich verdubbeld. Momenteel is zo’n acht procent van de inwoners moslim. Het plotse bijstellen van de cijfers heeft te maken met de asielstroom naar Oostenrijk in de afgelopen jaren, de (legale) migratie en de hoge geboortecijfers bij Oostenrijkse moslims.

Reus op lemen voeten

Ondanks de sterke groei van de islam, blijft de katholieke Kerk de sterkste in Oostenrijk met zo’n 8,8 miljoen aanhangers. De andere grote christelijke groepen in Oostenrijk, de orthodoxe en de evangelische gemeenschappen, tellen respectievelijk 500.000 en 300.000 gelovigen. De Joodse gemeenschap blijft met 15.000 gelovigen stabiel. Ondanks de grote meerderheid aan katholieken, nuanceren theologen de cijfers.

De katholieke Kerk is eerder futloos geworden, zo blijkt uit onderzoek van de theoloog Zulehner, opinieonderzoeker Hajek en politoloog Ulram. Ongeveer 38 procent van de Oostenrijkers noemt zich religieus en slechts 10 procent doet de moeite om op zondag naar de kerk te gaan. Dit staat in schril contrast met de islamitische minderheid in Oostenrijk, waarvan drie op vier zich (praktiserend) gelovig noemt en één op de drie regelmatig de moskee bezoekt.

Een nieuwe adem voor de Kerk?

Professor Regina Polak van het Weense Instituut voor Praktische Theologie ziet echter twee mogelijke scenario’s waarin het Oostenrijkse katholicisme weer kan groeien. Aan de ene kant ziet ze een mogelijkheid bij een sterkere ‘traditionalisering’ van het geloof. Het zou dan gaan om meer aandacht voor de eigen tradities en cultuur als reactie op de migratiegolven. Aan de andere kant kan de Kerk ook meer en meer een private geloofsbeleving voorstaan. Een verinnerlijking van het geloof, als het ware. Polak waarschuwt echter dat een strijdvaardiger christendom de geloofsdialoog in gevaar kan brengen. De vraag is echter of zo’n nieuwe adem mogelijk is. Het slagen van dergelijke initiatieven hangt volgens haar samen met de vraag hoe de Kerk om zal gaan met nieuwe vraagstukken als klimaatverandering.

Een groot deel van de Oostenrijkers staat uitgesproken negatief tegen de sterke groei van de islam in Oostenrijk. 56 procent van de Oostenrijkers vindt dat de islam een negatief effect heeft op de evolutie van de samenleving. Anderzijds gelooft ook zo’n 67 procent van de moslims in Oostenrijk dat het Westen de islam wil vernietigen. Of de sterke polarisering politiek vertaald wordt, is maar de vraag. De islamkritische en conservatieve FPÖ zou bij de volgende verkiezingen volgens de recentste polls met zo’n 31 procent de grootste partij van Oostenrijk kunnen worden.