Naar een duel Macron–Le Pen?

0
690

Morgen wordt in Frankrijk de eerste ronde van de presidentsverkiezingen gehouden. Alhoewel er sedert onze vorige analyse van enkele dagen geleden veel gebeurd en veranderd is in Frankrijk, gaat de strijd in de eerste plaats nog steeds tussen de grote vier: Emmanuel Macron, Marine Le Pen, François Fillon en Jean-Luc Mélenchon. Vraag is welke invloed de aanslag van donderdagavond op de Champs-Élysées morgen zal hebben op het stemgedrag van de Fransen. Het is mogelijk dat deze aanslag Marine Le Pen en François Fillon enkele beslissende stemmen zal opleveren. Maar de aanslag eiste wel alvast één politiek slachtoffer, aan het andere uiteinde van het politieke spectrum.

Sedert middernacht mogen er in Frankrijk geen resultaten van nieuwe peilingen meer gepubliceerd worden. Het is dus moeilijk meten wat het effect is van de aanslag in Parijs van donderdagavond: eventuele verschillen met de uiteindelijke verkiezingsuitslag hoeven immers helemaal niet het gevolg van die aanslag te zijn, maar kunnen ook systematische meetfouten in de peilingen zijn. Ook eventuele illegale peilingen, vaak uitgevoerd door Franstalige media in de buurlanden die hiermee wat extra aandacht proberen weg te kapen, helpen ons in dit verband niets verder.

De laatste legale peilingen leren ons in ieder geval dat Emmanuel Macron en Marine Le Pen de verkiezingen ingaan als favorieten om de tweede ronde te halen. Sedert een paar dagen zijn de rollen tussen die twee echter wel omgekeerd: in de laatste peilingen ligt Emmanuel Macron systematisch op kop, terwijl Marine Le Pen enkel in de beste peilingen nog een gedeelde eerste plaats kan opeisen.

Hopen op systematische peilingsfouten

Toch is geen van beiden absoluut zeker van een plaats in de tweede ronde. Daarvoor zit in het bijzonder François Fillon het tweetal te dicht op de hielen, nog los gezien van eventuele systematische fouten in de peilingen. Maar het is wel duidelijk dat François Fillon dient te hopen op ofwel een systematische onderschatting van zijn eigen aanhang, ofwel een systematische overschatting van de aanhang van Marine Le Pen of Emmanuel Macron. Erg comfortabel is dat niet voor een kandidaat van Les Républicains, die in principe bijna automatisch verkozen had moeten zijn voor de tweede ronde.

Ook Jean-Luc Mélenchon blijft in de race, maar na zijn steile opgang van de laatste weken heeft hij duidelijk een plafond bereikt in de peilingen. Hij blijft daarbij een tikkeltje achterliggen op François Fillon, maar staat er gemiddeld iets minder goed voor. Voor hem geldt dus hetzelfde als voor François Fillon: ofwel moeten de peilingen zijn aanhang systematisch onderschat hebben, ofwel de aanhang van Marine Le Pen of Emmanuel Macron systematisch overschat. En mogen de peilingen bovendien de aanhang van François Fillon niet onderschat hebben. Het is in die zin dat de aanslag van donderdagavond toch het verschil zou kunnen maken.

Poutou: politiegeweld is het probleem

Voor één kandidaat heeft de aanslag op de Champs Élysées wel verstrekkende gevolgen gehad: Philippe Poutou van de NPA (Nouveau Parti anticapitaliste). Enkele dagen vóór de aanslag had de presidentskandidaat er nog voor gepleit dat de politie geen wapens meer zou dragen.

Op de avond van de aanslag herhaalde hij echter die eis, en bleef daarbij hameren op het “vermeende” politiegeweld van de laatste maanden bij enkele rumoerige betogingen. (We schrijven er “vermeend” bij omdat de meningen over dat politiegeweld behoorlijk variëren en oorzaak en gevolg moeilijk na te trekken vallen.) Philippe Poutou ging daarbij zelfs even zover te stellen dat als de politie geen wapens zou gedragen hebben, de aanslag misschien wel nooit plaatsgevonden zou hebben, en wees er bovendien verontwaardigd op dat de discussie hierover op dit ogenblik volgens hem te moeilijk gevoerd kan worden. Op de sociale media leverde het hem bakken kritiek op.

Bij de eigen NPA-achterban, waar politiegeweld al enkele maanden een bijzonder heet thema is, leverden de uitspraken van Philippe Poutou waarschijnlijk geen enkel probleem op. Maar dankzij zijn rechttoe rechtaan-discours, waarmee hij zelfs Marine Le Pen in een tv-debat wist vast te rijden, kon Philippe Poutou de laatste weken veel media-aandacht opeisen. Vermoedelijk daarom slaagde hij er in de peilingen in om de sprong te maken van minder dan één procent van de kiesintenties naar anderhalf tot twee procent, en een enkele keer zelfs meer. In de laatste peiling van Odoxa zakt hij voor het eerst sedert lang weer terug naar één procent.