Na de verkiezing van Trump en de Brexit waren de ogen van de internationale pers op Nederland gericht. Peilingen voorspelden immers een forse winst voor Wilders en zijn PVV. Zijn partij won, maar niet fors genoeg. Zo werd de perceptie gecreëerd dat Wilders de verkiezingen verloor. Maar is dat wel zo?

De puinhoop van paars

We begonnen de verkiezingsavond met een rechts (56) en links (57) electoraal blok dat even groot was. In het centrum vinden we de christendemocraten van CDA en de linksliberalen van D66 met samen 25 zetels. Tenslotte zijn er speciale belangenpartijen: de uitgesproken christelijke partijen (CU en SGP), de ouderenpartij 50+ en de Partij van de Dieren. Samen goed voor amper 12 zetels.

De huidige coalitie bestond uit twee klassieke partijen. Enerzijds de liberale VVD, anderzijds de socialistische PvdA. Samen hadden ze een comfortabele meerderheid met 79 van de 150 zetels. Daar houden ze nu samen amper 42 zetels van over. Een totale afstraffing. Het duidelijk verlies van de liberale VVD (van 41 naar 33 zetels) werd echter overschaduwd door de volledige implosie van de socialistische PvdA (van 38 naar 9 zetels). Kijken we dieper naar de verschuiving tussen de electorale blokken, eerder dan tussen de partijen, dan zien we een ander beeld.

Rechts blijft intact, links verliest zwaar, het centrum en de speciale belangenpartijen winnen.

De resultaten gaven een status quo aan de rechterzijde. Het verlies van VVD (-8) werd zo goed als volledig gecompenseerd door de winst van PVV (+5) en het Forum voor Democratie of FvD (+2). De linkerzijde verloor zwaar. Van 57 naar 37 zetels. De winnaars vinden we in het centrum (van 25 naar 38) en bij de speciale belangenpartijen (van 12 naar 20). Zelfs als we DENK, een partij van voormalige socialistische allochtonen bij de linkerzijde rekenen en niet bij de speciale belangenpartijen, blijft het patroon overeind. Rechts blijft intact, links verliest zwaar, het centrum en de speciale belangenpartijen winnen.

Mogelijke coalities

De VVD zal als grootste partij in principe het initiatief krijgen. Een centrumrechtse coalitie (VVD, PVV, FvD, CDA) komt net twee zetels tekort voor een meerderheid. (Gedoog)steun van één van de speciale belangen-partijen kan hier een oplossing bieden. Probleem is echter dat huidig premier Mark Rutte van de VVD samenwerking met PVV uitsloot. Gaan we over het centrum, dan is een meerderheid nog verder buiten bereik.

Het gevolg van de uitsluitingspolitiek van Rutte tegenover de PVV van Wilders is dus dat hij zichzelf (en daarmee Nederland) veroordeelt tot een zoektocht naar een meerderheid waarbij linkse partijen noodzakelijk zijn. Daarmee zet hij zichzelf in een zwakke onderhandelingspositie. Temeer Jesse ‘de Jessias’ Klaver van Groenlinks reeds opmerkte dat een coalitie zonder VVD, bestaande uit de winnaars van het centrum en de linkse partijen, even goed tot de mogelijkheden behoort.

Wat betekent dit voor Vlaanderen?

Zowat alle Vlaamse partijen bleken een boodschap te hebben over het resultaat in Nederland. John Crombez (sp.a) distantieerde zich van zijn zusterpartij. Vrienden kent men in slechte tijden. Ondanks het verlies van haar zusterpartij VVD zag Gwendolyn Rutten (Open Vld) een overwinning voor het liberalisme. Het optimisme als morele plicht bij de liberalen strookt niet steeds met de realiteit. Wouter Beke (CD&V) van zijn kant zag het moedige midden winnen doordat zijn zusterpartij CDA naar 19 zetels steeg. Maar dat is wel het tweede slechtste resultaat in zijn geschiedenis.

N-VA reageerde niet officieel. Een beperkte winst van Wilders en een beperkt verlies voor de rechtse besparingsregering waarvan VVD het premierschap draagt, dat moet allicht wel als muziek in de oren klinken aldaar. Tom Van Grieken van Vlaams Belang bekeek het anders. Wilders heeft volgens hem gewonnen, maar eerder in discours dan electoraal. De thema’s van de PVV bepaalden immers het ritme van deze verkiezingen. Dat zorgde voor een flinke verrechtsing bij VVD en CDA.

Tom Van Grieken: "Andere campagne gezien"

Tom Van Grieken (Vlaams Belang) over de Nederlandse verkiezingen: "De echte overwinnaar is misschien wel de thema's die partijen zoals de onze op de kaart hebben gezet, identiteit, migratie, open grenzen en de Europese Unie"

Geplaatst door Terzake op donderdag 16 maart 2017

Hoeveel de PVV zou winnen, was dan ook de inzet van deze verkiezingen. Vandaar ook de internationale aandacht. De VVD zou nu een stevig rechts beleid moeten aanbieden, maar beperkt zichzelf door het cordon rond de PVV. De kans dat de kiezer gefrustreerd raakt, is hierdoor reëel. Maar om daarop een antwoord te bieden, zal Wilders moeten bijsturen. In het verleden bestond geen cordon rond Wilders. Hij steunde zelfs een minderheidsregering in 2010. Zijn partij is een pak kleiner dan zeven jaar geleden, toen ze zelfs 25 zetels haalde.
 
Nederland stemde duidelijk centrumrechts en dreigt een centrumlinks tot links beleid te krijgen. Om een links beleid te krijgen, heeft men in Nederland ook geen socialisten nodig op die manier. Een wijze les voor Vlaanderen.