De Zwitserse stad Basel mag schoolgaande jongens en meisjes verplichten om gemengd te zwemmen, zo oordeelde het Europese Hof voor de Rechten van de Mens op dinsdag 10 januari. Maar bij ons kan en mag het nog op grote schaal.

In 2010 werd een rechtszaak aangespannen door de Turks-Zwitserse ouders van twee jonge meisjes. Ze verboden hun dochters om samen met de jongens te zwemmen op school (hoewel de kinderen hierbij blijkbaar wel een soort burkini aan mochten indien gewenst). De ouders kregen uiteindelijk een boete van 1400 Zwitserse franken (1.300 euro). De stad Basel vond het belangrijk dat alle kinderen – ook islamitische meisjes – zwemles krijgen, onder meer om de integratie te bevorderen. Het Hof gaf toe dat het hiermee interfereerde met de vrijheid van religie, maar dat de opleiding en de integratie van de kinderen primeerde.

Deze zaak staat niet op zichzelf. In 2016 werd – eveneens in Basel – de naturalisatieprocedure van twee tienermeisjes gestopt nadat ze geweigerd hadden om met jongens samen te zwemmen tijdens de schooluren.

Gescheiden zwemmen op onze scholen

De Basel-casus staat haaks op de wetgeving in Nederland, waar een school om religieuze redenen gescheiden turn- en zwemles mag invoeren, als dit wordt goedgekeurd door de overheid. Wat betreft de grootte en de spreiding van dit gebruik in Belgische scholen is er weinig informatie beschikbaar. In een vragenronde in het Vlaams Parlement uit 2002 gaf toenmalig minister van onderwijs Marleen Vanderpoorten (Open Vld) toe dat sommige allochtone ouders bezwaren hebben bij het gemengd sporten, en dat er gescheiden sportklassen bestaan in sommige scholen.

De Franstalige minister voor Onderwijs en Gelijke Kansen Isabelle Simonis (PS) diende in oktober 2016 een voorstel in om het gemengd sporten in het secundair onderwijs verplicht te maken. Ze kreeg bijval van sommige onderwijsexperts maar de scholenkoepel reageerde met twijfels en benadrukte dat de keuze best bij de individuele school ligt.

Een infobrochure van de Vlaamse vereniging voor steden en gemeenten (VVSG) uit 2010 over omgaan met “sport en diversiteit” suggereert althans dat ouders met islamitische achtergrond moeite kunnen hebben met een mannelijke trainer in de sportploeg van hun dochter. In diezelfde publicatie wordt vermeld – in de context van zwemmen voor moslima’s – dat de gemeente Ekeren zwemuurtjes exclusief voor vrouwen organiseert en hierbij uitsluitend vrouwelijke redders inzet. Een telefoontje naar het zwembad bevestigt dat dit nog steeds het geval is, en dit op dagelijkse basis van 18u00 tot 20u00.

Dit doet denken aan de controverse rond het afhuren van Plopsaland (2016) door een islamitische vrouwenvereniging, waarbij er geen mannelijke redders mochten komen werken. Liesbet Stevens van het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen vond toen dat dit indruiste tegen de discriminatiewetgeving. Ook het kabinet van staatssecretaris voor Gelijke Kansen Elke Sleurs (N-VA) liet toen weten dat religie geen reden tot discriminatie mocht zijn op basis van geslacht.

Wat betreft gescheiden zwemmen bij kinderen zorgde ook de Belgische zwembond voor controverse toen ze in 2016 voorstelde om meisjes tussen 12 en 17 jaar niet meer te laten trainen met de jongens uit schrik voor grensoverschrijdend gedrag. Het idee dat ‘gesegregeerd sporten’ moet kunnen is dus niet enkel voorkomend in de allochtone gemeenschap.

Gescheiden zwemmen buiten de school komt veelvuldig voor

De vraag naar gescheiden zwemmen blijft niet beperkt tot de schoolcontext: ook in veel openbare zwembaden zijn er “vrouwenuurtjes”. In het Engelse Luton wordt sinds 2016 op sommige momenten gesegregeerd zwemmen aangeboden in het openbare olympisch bad, om tegemoet te komen aan de wensen van de groeiende moslimgemeenschap. In Zweden bestaat gescheiden zwemmen al langer, maar het wordt steeds populairder door de vraag vanuit de migrantengemeenschap.

In België zijn er in vele zwembaden uren voorbehouden voor vrouwen, onder andere in Antwerpen, Gent… De genderkamer van de Vlaamse ombudsdienst oordeelde dat dit gebruik niet discriminerend is gezien er genoeg aanbod is voor mannen. En ook bij ons wordt het populairder – mede door de groeiende migrantengemeenschap. Zo begon een islamitische vereniging in 2015 met zwemuurtjes voorbehouden voor vrouwen (in de gemeente Jambes), hetgeen enkele vragen opleverde in het parlement van de Franstalige gemeenschap. In 2012 vroegen twee moslimvrouwen aan het Mechelse stadsbestuur om gesegregeerd zwemmen te introduceren, maar dit werd toen geweigerd wegens “niet meer van deze tijd”. In 2003 al organiseerde de gemeente Vilvoorde zondagzwemmen voor vrouwen. Een anonieme autochtone vrouw beweerde toen volgens het Nieuwsblad dat “niet-moslimvrouwen” geweigerd werden bij de ingang.

  • Jos

    Tja, zwemmen in in water waar mogelijk ongewassen mannen hebben in gezwommen en onvermijdelijk mannelijke lichaamsstoffen (hier en daar een zaadcel) in terecht komen? Is dat halal?

  • andre

    zuivere vorm van racisme