Van de Midden-Amerikaanse landen ontvangt Honduras het meeste ontwikkelingshulp van de Europese Unie. Daarom vond de Europese Rekenkamer – die de financiën van de EU controleert – het zinvol om na te gaan of die ontwikkelingshulp wel goed besteed is. De effectiviteit (van armoedebestrijding) en efficiëntie laten te wensen over, zo blijkt uit het rapport.

Onder de twaalf grootste donoren in Honduras neemt de EU de vierde plaats in. Zij is goed voor elf procent van alle officiële ontwikkelingshulp in het land. De Commissie programmeert de zogeheten bilaterale EU-steun – dit is tussen de EU en Honduras – voor periodes van zeven jaar. Het totaalbedrag is onlangs zelfs verhoogd van 223 miljoen euro voor de periode 2007-2013 tot 235 miljoen euro voor de periode 2014-2020.

Naast de EU zijn ook individuele Europese landen zoals Duitsland actief in Honduras. Tussen de EU en die landen is er echter geen samenwerking, zo leert het rapport. De Rekenkamer stelt dat “er nog geen sprake is van een doeltreffende taakverdeling, maar dat de Commissie zich inspant voor een gezamenlijke programmering vanaf 2018.”

Overdreven of onbestaande financiering

Een klassiek probleem bij ontwikkelingshulp is dubbele financiering. Dat betekent dat een (sexy) project geld krijgt van verschillende donoren, waardoor een project uiteindelijk overgefinancierd wordt. De Rekenkamer verwoordt het als volgt:“Ten tijde van de controle was er geen sprake van een werkelijke taakverdeling, hetgeen betekent dat verschillende donoren met uiteenlopende benaderingen actief waren in de prioritaire sectoren, met name in de sectoren onderwijs, volksgezondheid, en watervoorziening en sanitaire voorzieningen. In sommige gevallen heeft dit zelfs geleid tot overlapping bij de financiering.”

Ook in de sectoren veiligheid en recht was er in zekere mate sprake van overlapping van financiering op het niveau van het ministerie van Veiligheid. Daar werden opleidingsactiviteiten op het gebied van het strafrechtelijk onderzoek voor de nationale politie verzorgd door meerdere donoren die verschillende benaderingen en doctrines volgden. In de sector water en sanitaire voorzieningen ontving de helft van alle gemeenten dan weer helemaal geen steun, maar kregen veel andere gemeenten tegelijkertijd steun van diverse donoren.

Begrotingssteun: weggegooid geld?

De Commissie heeft een aanzienlijk deel van haar financiële bijstand verleend in de vorm van begrotingssteun. Dat betekent dat het geld naar de regering gaat, die het relatief vrij kan besteden. Begrotingssteun is dus de overdracht van financiële middelen van een extern financieringsorgaan (EU) naar de nationale schatkist van een partnerland (Honduras), nadat dit land zich tot naleving van de betalingsvoorwaarden heeft verbonden.

Vooral dat laatste is moeilijk. Er kleven immers aanzienlijke risico’s aan het verstrekken van begrotingssteun in Honduras, in het bijzonder met betrekking tot macro-economische instabiliteit en gebreken in het beheer van de overheidsfinanciën, zoals fraude en corruptie. De Rekenkamer stelt dan ook vast dat het corruptieniveau in Honduras problematisch blijft. De EU-delegatie beschikte bovendien niet over de deskundigheid om begrotingssteunmaatregelen ter plaatse te beheren

Armoede in Honduras gestegen

Ondanks een verhoging van de ontwikkelingshulp is de armoede, berekend op basis van de inkomsten en de basisbehoeften, in de periode 2007-2015 in Honduras gestegen. De honderden miljoenen euro’s die van de EU naar Honduras gaan, zijn weinig effectief gebleken inzake armoedebestrijding. Ook inzake efficiëntie zijn er opmerkingen: er is sprake van dubbele financiering, corruptie en gebrek aan overleg tussen donoren. Toch dient ook bemerkt te worden dat Honduras een gigantische bevolkingsstijging heeft doorgemaakt op 15 jaar. In 2001 was de bevolkingsgrootte nog circa 6 miljoen, in 2016 was telde Honduras ongeveer 9 miljoen zielen. Dat is een stijging van 50 percent op zeer korte tijd. Dat wil zeggen dat financiële hulp, zeker inzake armoede, sterk bemoeilijkt wordt. Dit omdat armoede per hoofd van de bevolking wordt gemeten.