De F-35 voor de Belgische strijdkrachten?

12
2856

Er wordt reeds langer gepraat over de mogelijke aankoop van F-35 gevechtsvliegtuigen voor de Belgische luchtcomponent. De F-35 zelf is echter slechts één van de kandidaten die door defensie overwogen worden om onze huidige F-16 toestellen te vervangen. Naast de Amerikaanse F-35 worden ook de Franse Rafale, de Brits-Italiaanse Eurofighter Typhoon, de Amerikaanse F/A-18 en de Zweedse Gripen NG bekeken als mogelijke vervangers.

Welk toestel gekozen wordt, zal niet enkel afhangen van de specificaties van deze vliegtuigen, maar waarschijnlijk veel meer van de kosten die deze toestellen op lange termijn met zich meebrengen. Dit naast hoeveel van de productie er mogelijk in eigen land zal kunnen plaatsvinden. Op vlak van ‘multirole’-gevechtsvliegtuigen is de F-35 momenteel het platform dat de grenzen van de technologische verwezenlijkingen zo ver duwt dat dit een enorme kost met zich meebrengt. Dit heeft ervoor gezorgd dat de ontwikkeling steeds vertraagd en duurder werd. Is het voor de Belgische luchtcomponent dan ook nodig om zo’n hyper-performant platform aan te kopen aan zo’n hoge kost? Niet enkel de aankoopprijs, maar ook onderhoudskosten zullen een stuk duurder uitvallen dan van de huidige F-16’s of bij de vervangingsalternatieven.

Vijfde generatie gevechtsvliegtuigen

De gevechtsvliegtuigen van het type F-35 zijn speciaal ontwikkeld om verhoogde stealth-mogelijkheden te hebben en om coördinatie van een enorme hoeveelheid vliegtuigen en andere platformen mogelijk te maken overheen verschillende types. De eisen voor het ontwerp van de F-35 komen exact voort uit de tactische scenarios waar een land zoals de Verenigde Staten rekening mee moet houden. Het uitvechten van conventionele conflicten tegen een andere grootmacht zoals Rusland of China, of het uitvoeren van missies in gebieden met een sterke luchtdoelverdediging zoals Iran.

Zelfs in recente Belgische missies zoals die boven Irak, Syrie, Libië en Afghanistan, is duidelijk gebleken dat de huidige F-16 vliegtuigen reeds over de nodige capaciteiten beschikken om een significante bijdrage te leveren binnen een coalitie. Het is duidelijk dat de F-16 vervangen moet worden wegens de veroudering van de vliegtuigen zelf. Experts beweren ook dat er te weinig jagers beschikbaar zijn voor defensie, maar kan het daarom zomaar aangenomen worden dat het nodig is om de extreme capaciteiten van de F-35 op te zoeken?

De F-35 is momenteel echter niet het enige model vliegtuig dat nog beschouwd wordt in het dossier. Naast de Amerikaanse F-35 wordt er eveneens gekeken naar de Amerikaanse F/A-18 Super Hornet, de Brits-Duitse Eurofighter Typhoon, de Franse Rafale en de Zweedse Gripen. Ieder van deze vliegtuigen heeft zijn voordelen en nadelen, maar afhankelijk van de beoogde capaciteiten van de Belgische luchtcomponent, budgettaire overwegingen en doelstellingen naar buitenlands beleid toe, is een keuze eenvoudig te maken, na een grondige studie. SCEPTR bracht de verschillende toestellen in vergelijkend perspectief:

De F-35 vergeleken met de concurrenten.
De F-35 vergeleken met de concurrenten.

De F/A18 Super Hornet is in principe het oudste platform van de vijf keuzes die besproken worden. Het vliegtuig is ook minder performant dan de andere vier alternatieven op vlak van bereik en snelheid. Deze twee waarden zijn enorm belangrijk in hedendaagse missies aangezien veel opdrachten bestaan uit het leveren van luchtsteun aan bondgenoten of eigen grondtroepen. Vliegtuigen moeten daarom in staat zijn om zo snel mogelijk ter plaatse te zijn zodat zij op tijd het gevecht op de grond kunnen beinvloeden ten voordele van de grondtroepen, en moeten eveneens een zo groot mogelijk bereik hebben zodat zij langer op post kunnen blijven om mogelijks steun te geven aan grondtroepen, of om meerdere pogingen te kunnen ondernemen om het beoogde resultaat te behalen. De F/A18 Super Hornet is hierdoor, los van zijn lagere prijs, in feite een verzwakking op bepaalde vlakken ten opzicht van de F-16.

De Eurofighter Typhoon of EF-2000 is dan weer een duurder platform, met een geschatte prijs van ongeveer een 90 miljoen euro per vliegtuig. Voor deze prijs is het natuurlijk wel een stuk performanter dan de F/A18 Super Hornet. De Eurofighter Typhoon heeft eveneens een groter bereik dan de F-16 en is ondanks de grote prijs wel een verbetering van de huidige capaciteiten. Naast de hoge aankoopprijs kampt de Eurofighter Typhoon eveneens met een hogere verwachtte onderhoudskost. Net als de F/A-18 Super Hornet en de Rafale heeft de Eurofighter twee motoren (daar waar de huidige F-16, de F-35, en de Gripen er slechts één hebben). Dit betekent natuurlijk ook dat brandstofkosten en onderhoudskosten stijgen voor eenzelfde aantal vlieguren in vergelijking met de vliegtuigen met slechts één motor. De Franse Rafale heeft dus ditzelfde nadeel. En terwijl het een enorm performant vliegtuig is, heeft het ook een enorm duur prijskaartje.

De Zweedse Gripen NG, geproduceerd door Saab, levert dan weer voordelen op op meerdere vlakken. Het vliegtuig zou een aankoopprijs hebben die lager is, en kost in onderhoud en brandstof ook een stuk minder dan de andere mogelijke keuzes. Het vliegtuig is ondanks zijn kleinere afmetingen wel sneller dan de vier andere vliegtuigen, en heeft een verder bereik dan alle alternatieven behalve de Rafale. Door de specifieke configuratie van bevestigingspunten voor munitie kan de Gripen NG in de meeste missies zelfs meer munitie dragen dan de andere vliegtuigen in overweging. Dit betekent dat de Gripen een enorm kostenefficiente vervanger voor de F-16 kan zijn, die daarbovenop nog eens de maximale uitbreiding van performantie met zich meebrengt.

Er zijn dus duidelijk voordelen en nadelen aan elk van deze kandidaten, en het Ministerie van Defensie o.l.v. Steven Vandeput (N-VA) zal met de verscheidene producenten een dialoog aangaan en de voorstellen individueel bestuderen. Aangezien de Belgische F-16’s nog dienst zouden kunnen doen tot 2028, zal dit echter niet halsoverkop gebeuren. Het kan nog even duren vooraleer een beslissing gemaakt wordt. Daarnaast moet defensie ook nog het nodige budget bekomen van de regering, want volgens de huidige plannen valt deze aankoop onder een reeks uitzonderlijke investeringen in defensiemateriaal die door de regering nog niet toegezegd zijn.

  • Skender

    De keuze tussen de F-35 of een ander gevechtsvliegtuig, gaat over het belang van stealth. Voor wie groot belang hecht aan stealth, is er vandaag geen alternatief. Maar net omdat tijdens het ontwerp van de F-35 zoveel belang werd gehecht aan stealth, zijn er compromissen gemaakt op andere vlakken. Zo is de F-35 minder wendbaar dan niet-stealth jets, en daardoor mogelijk minder geschikt voor luchtgevechten tegen andere jets (het is ook niet de bedoeling de de F-35 in dat soort situaties terecht komt. Het toestel is gemaakt om vanop grote afstand, met hoge precisie, en zonder gedetecteerd te worden, doelwitten uit te schakelen).
    Ook kan het belang van stealth mogelijk sterk afnemen de komende 10 tot 20 jaar. Verschillende landen werken aan een opvolger van de radar die wel in staat zou zijn om stealth vliegtuigen met voldoende precisie te detecteren. Dat soort radars bestaat al, maar ze zijn momenteel nog niet nauwkeurig genoeg om met luchtafweergeschut de vijand neer te halen. Het is echter goed mogelijk dat een land als Rusland dat binnen 10 jaar wel kan. De kans dat pakweg Noord-Korea dat ook kan, is dan weer klein.
    Welk toestel het meest geschikt is, hangt dus sterk af van wie de vijand is, en welk type missies het toestel zal moeten uitvoeren. Niet voor niets blijft een land als Israël, dat sterk in de F-35 heeft geïnvesteerd, ook geïnteresseerd in de aankoop van nieuwe F-15 varianten.

  • Anti HeRoi

    Ik heb altijd de indruk dat er al beslist is voor de F-35. Mij spreekt de Gripen aan. Maar ik vind het absurd dat de EU nog altijd geen gezamenlijk beleid voert, heb al vaker gelezen dat onze kost-efficiëntie van de legers in de EU weeral bij de slechtste zijn. En waarom moeten het allemaal dezelfde zijn? Bespreek op EU niveau de capaciteit die nodig is, leg geld samen en heb meerdere types die naargelang de missie ingezet kan worden.

    • Jan VDS

      Inderdaad had dit iets geweest wat Europa zéér goed kon doen. Echter zijn het de nationale politici die dit verhinderen. Elk land stelt zijn eigen (economische) belangen voor die van een collectieve veiligheid. En ondanks alle samenwerkingen zowel bilateraal als binnen navo verband, zou hier toch een enorme kostenbesparing kunnen door gerealiseerd worden. En natuurlijk solliciteert ook elke nationale minister van defensie/landsverdediging op een postje bij de navo.

  • Vido Dasler

    Blijkbaar luistert de professor niet goed naar de Navo, fregatten hebben ze niet echt nodig, vanwaar dan zijn bewering ?

    • Hans Huygens

      Da’s oud nieuws en zelfs niet correct. Één persoon binnen de NAVO heeft ooit zoiets beweerd en dat werd zelfs uit context gerukt. NAVO vraagt wel degelijk maritieme bijdrage met oa fregatten. Trouwens, NAVO kijkt enkel naar collectieve verdediging. Niet naar verdediging van bv. economische belangen, zoals onze havens en maritieme economie.

  • Hans Huygens

    Vreemd: gebruikt Sceptr eigen info fout?: in vergelijking (graphic) staat Eurofighter met prijskaartje van zo’n 125 mio €, in text spreekt men van 90 mio? Ben deze vergelijkingsgrafiek trouwens al elders op het net tegengekomen, is ze wel origineel van Sceptr? Iemand vermeldt hier alleszins niet correct zijn bronnen.
    Wat is waarde trouwens van vergelijking breedte/lengte/hoogte van een vliegtuig? Zegt niets over capaciteiten. Waarom werden functionaliteiten niet vergeleken, zoals capaciteit tot leveren van close air support (CAS)?
    Vergelijking in dit artikel hangt daarom mijns inzien met haken en ogen aaneen.

    • Jan VDS

      breedte/lengte/hoogte zegt niets over capaciteiten, maar wel over de infrastructuur op de bases. Indien de bunkers voor de vliegtuigen niet groot genoeg zijn, moet je ook nog eens de kosten voor nieuwe bunkers bij rekenen.

      • Hans Huygens

        Allen vergelijkbare grootte, zullen weinig invloed hebben op bunkers die al aan navo normen voldoen en verschillende types jachtvliegtuig moeten kunnen herbergen

  • DeeVL

    Zoals steeds gaat men ook hier voor het blind aankopen met als enige zekerheid dat er enkele politiekers rijker van worden.. De Gripen is de beste keus maar de hielen likken van de Amerikanen geniet de voorkeur en dus zal het de f-35 worden, waarbij de f in dit geval voor flop staat!

  • Vido Dasler

    De Gripen lijkt in de huidige context de beste keuze te zijn, goedkoper in aankoop en gebruik en kan ingezet worden vanop korte startbanen, iets wat duidelijk een zwak punt is van de F 35.

  • Ruben Damiens

    De Amerikanen pushen de F35, zogenaamd vanwege de “stealthy capabilites” van het toestel. Toch even vermelden dat “stealth”, nu minder belangrijk is dan pakweg 10 jaar geleden (toen werden er tijdens de oorlog in Joegoslavië wel een paar stealth toestellen neergeschoten). De Russen en Chinezen investeren eerder in rakket systemen zoals de S-500. Dit is enorm kost efficient t.o.v. de dure gevechtsvliegtuigen van het westen. Binnen 10 jaar zullen de Russen het onderscheid kunnen maken op hun schermpjes tussen een passagiersvliegtuig en een vijandig gevechtstoestel. Nu is dat blijkbaar nog een probleem. Ze zien alles maar weten niet steeds wat het is. Tegen die tijd is de S-500 en zijn Chinese broertje verspreid over het nabije Oosten en Zuid-Azie. Uw F35 moet ge dan maar in onkosten steken.

  • Ruben Damiens

    Te andere: toestellen als de F35 worden niet ontwikkeld met het leven van de piloot of de verdediging van het vaderland in gedachten. Ze worden enkel en alleen geproduceerd om er zoveel mogelijk winst uit te kloppen.