Terwijl het Irakees leger nog zwaar strijd levert om controle over de stad Mosoel, bereiden anderen zich reeds voor op de volgende krachtmeting. Tijdens de strijd tegen Islamitische Staat heeft de Koerdistan Regionale Overheid (KRG) haar controle kunnen uitbreiden over een reeks nieuwe gebieden. Van Sinjar tot Kirkoek bemannen de Koerdische Peshmerga-troepen een frontlijn die veel verder ligt dan waar Bagdad het zou willen. Buiten de grenzen van Irak hebben Turkije en Iran echter ook elk hun eigen visie voor controle over de Koerdische Regionale Overheid, en deze visies lopen sterk uiteen…

Afbeelding: http://new.krg.us/. Een prent van de Koerdische regering voor de IS-controle van Mosoel.
Afbeelding: http://new.krg.us/. Een prent vanwege de Koerdische overheid.

Na de Amerikaanse invasie van Irak in 2003 verkreeg de Koerdistan Regionale Overheid eindelijk de autonomie die ze reeds lang beloofd was. De nieuwe grondwet maakte van Irak in 2005 een federale staat en erkende de reeds bestaande Koerdische regering. Zelfs alle wetten die die regering sinds 1992 gestemd hadden werden erkend. Ondanks deze verwezenlijkingen bleef de Koerdische regio van Irak echter nog heel afhankelijk van Bagdad. Zo vloeiden de winsten van olievelden in de Koerdische gebieden bijvoorbeeld eerst door Bagdad voor ze Erbil bereiken. Op deze manier hield Bagdad de Koerdistan Regionale Overheid onder controle, maar na de expansie door IS in het noorden van Irak kwam daar grote verandering in.

Afbeelding: https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Wikimandia
Afbeelding: https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Wikimandia

De Peshmerga werden een belangrijk onderdeel van de coalitie die tegen IS vocht. Wapens en militaire training werden rechtstreeks aan hen geleverd, en stap voor stap drongen ze IS terug tot gebieden die voorheen niet onder de controle van de Koerdische deelstaat waren. Deze gebieden, zoals de stad Kirkoek, hebben een voornamelijk Koerdische bevolking, maar Bagdad eist dat ze na het conflict tegen IS teruggegeven worden aan Bagdad. De dominante partij binnen de Koerdische Regionale Overheid, de Democratische Partij van Koerdistan (KDP), is het daar echter niet mee eens.

Natuurlijke rijkdommen

Het gaat natuurlijk niet enkel om controle over de stad Kirkoek zelf. In de onmiddellijke omgeving van de stad zit heel wat olie en aardgas onder de grond. De Koerdische Regionale Overheid exporteert sinds juni 2015 voor eigen rekening olie via Turkije, tot groot ongenoegen van Bagdad. De controle die de centrale regering daarvoor had over de Koerdische deelstaat is sterk afgenomen nu het niet afhankelijk meer is van de maandelijkse betalingen uit Bagdad. Binnen de Koerdische regio is niet iedereen het hier echter mee eens. De Patriottische Unie van Koerdistan (PUK) verklaarde onlangs nog dat ze Kirkoek wel wilden teruggeven aan Bagdad, waar momenteel een PUK-leider (Fuad Masum) het presidentschap van Irak in handen heeft. De PUK ziet de export van olie naar Turkije eveneens als een bedreiging, aangezien het de KDP zelf versterkt binnen de Koerdische regio. Officieel uitte de PUK reeds protest tegen deze export, en volgens geruchten in de olie-industrie zijn PUK-ambtenaren zelf betrokken bij de smokkel van olie naar Iran.

Iran heeft een nauwere relatie met de PUK, en uiteraard eveneens met de centrale regering van Irak. De acties van de KDP, en hun Turkse bondgenoten, worden door Teheran gezien als een poging om Turkse invloed te verwerven over Noord Irak. Deze vrees is natuurlijk niet ongefundeerd. Turkije werkt nauw samen met de KDP en heeft over de jaren heen zelfs een permanente militaire aanwezigheid opgebouwd binnen de Koerdische regio van Irak. Verscheidene basissen en observatieposten laten Turkije toe om binnen de gebieden van de Koerdistan Regionale Overheid te jagen op leden van de Koerdische Arbeiderspartij (PKK), die door Turkije als terroristen worden beschouwd. Deze Turkse militaire aanwezigheid leidde eveneens tot directe Turkse steun aan Peshmerga-troepen, door middel van trainingskampen, in de strijd tegen IS. De vraag is echter wat Teheran en Bagdad bereid zijn te doen om deze dynamiek om te keren eens de strijd voor Mosoel geleverd is.

  • Skender

    Komt daar nog bij de “De Peshmerga” niet bestaan. Er zijn 2 Peshmerga legers: dat van de KDP en dat van de PUK, die los van elkaar opereren. 20 jaar geleden vochten deze nog een burgeroorlog met elkaar uit. Het grondgebied van Iraaks Koerdistan is ook tot op vandaag de facto verdeeld in een KDP zone, met hoofdstad Erbil, en een PUK zone, met hoofdstad Suleimaniya. Het valt nog af te wachten hoe de invoer van wapens voor de strijd tegen IS, het machtsevenwicht tussen PUK en KDP zal beïnvloeden.