De verdachte van de aanslag op de kerstmarkt in Berlijn op 19 december bleek op sociale media jihadistische boodschappen te posten. Bovendien werd de man eerder opgevolgd in het kader van terreur. Verschillende media spreken over een blunder van de Duitse veiligheidsdiensten.

Zoekrobots en richtlijnen

Door de regering werd in ons land bij de federale politie een bijzondere dienst opgericht die patrouilleert op het internet op zoek naar strafbare feiten, zo vertelt ons Olivier Van Raemdonck, woordvoerder van minister Binnenlandse Zaken Jan Jambon. De dienst wordt op dit moment verder uitgebreid naar dertig personeelsleden. In samenwerking met Defensie werd ook een speciale zoekrobot ontwikkeld die het internet systematisch afscant op zoek naar bepaalde woorden en zinsneden. Het project werd enkele weken geleden gefinaliseerd en zal in de loop van 2017 operationeel worden.

De nieuwe dienst heeft het alvast niet gemakkelijk, want Facebook geeft onrustwekkende boodschappen niet door aan de politie. Het rekent op zijn gebruikers om die te melden. Pas nadien kijkt het na of ze in strijd zijn met zijn fameuze richtlijnen voor de community om ze vervolgens al dan niet te verwijderen. Op het sociaal netwerk zelf zijn met de regelmaat van de klok klachten te horen over de manier van filteren die Facebook hanteert. Zo werden in het verleden wel borstvoedende mama’s gecensureerd, maar werden racistische of extremistische berichten pas verwijderd als daarover een mediahetze ontstond.

Asielscreening

“Bij de asielaanvragen in ons land wordt alvast wel gekeken naar profielen op sociale media,” vertelt Katrien Jansseune, woordvoerster van Staatssecretaris Theo Francken, bevoegd voor asiel en migratie. “In de eerste plaats om te controleren of de opgegeven identiteit wel klopt.” Ook werd er door Theo Francken in oktober 2015 een nieuwe viervoudige manier van screening geïmplementeerd waarbij de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ), de politie, de staatsveiligheid en de militaire inlichtingendienst nazicht doen.

Sinds de implementering ervan werden meer dan 25.000 screenings uitgevoerd, waarvan er 180 een ‘hit’ opleverden bij de staatsveiligheid. Die 180 betreffen niet uitsluitend radicalisme.

In de opvangcentra voor asielzoekers zelf werden er meldpunten voor radicalisme opgezet, die ook communiceren met de lokale politie. Voor de bemanning van de meldpunten werd er een bijzondere opleiding voorzien. In totaal werden al 668 medewerkers klaargestoomd. Via deze kanalen werden tot op heden 57 meldingen gedaan van radicalisme.

plan-bDaarnaast werd ook een cel radicalisme opgericht binnen de Dienst Vreemdelingenzaken. Hier worden de afzonderlijke dossiers opgevolgd die een mogelijke link met radicalisme of terreur hebben. De cel neemt ook deel aan de vergaderingen die door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten worden georganiseerd.

Met het fameuze Plan R werd door de regering de Asiel- en Migratie Taskforce Radicalisme opgericht, waar de DVZ de Pilootdienst van is. Binnen deze Taskforce worden bijvoorbeeld nieuwe fenomenen, wetgeving en de meldingen van asielzoekers die radicaliseren opgevolgd. In de toekomst wil DVZ de gsm en laptop van asielzoekers ook kunnen uitlezen, maar “daarvoor moet eerst het wettelijk kader worden veranderd.” Het valt nog af te wachten of dit zal lukken, want het plan bestaat inmiddels al van juni 2016.

“Hiermee is België een koploper in Europa wat betreft de screening voor radicalisme bij asielzoekers. Andere Europese landen kijken naar België als voorbeeld om een eigen procedure te ontwikkelen. Ondanks dat 100 procentveiligheid niet bestaat, willen we benadrukken dat we ons 100% inzetten”, aldus nog Jansseune.