‘Post-truth’: iedereen doet mee

20
1392

Dit jaar verkoos de Oxford Dictionary uit een zelf samengestelde shortlist ‘post-truth’ tot woord van het jaar. De term kwam pas echt opzetten rond het moment van de Brexit in juni en werd steeds vaker gebruikt tijdens en na de Amerikaanse presidentsrace. Maar rechts heeft geen monopolie op ‘post-truth’, zo blijkt.

Het Engelse woordenboek verklaart dat ‘post-truth’ verwijst naar “omstandigheden waarin emoties en persoonlijke overtuigingen zwaarder op de publieke opinie doorwegen dan objectieve feiten”, in de praktijk vaak gedragen door de media. Een tweede aspect van de term is dat foutieve beweringen, ondanks bewezen foutief te zijn, vaak nog lang blijven nazinderen.

“Just telling the facts is no longer enough”

De verspreiding van foute info was dan ook nooit zo eenvoudig als vandaag, dankzij het internet en de moderne multimedia. Ondanks dat de bedoeling van deze communicatiemiddelen open met elkaar te discussiëren is, blijft informatie vaak alleen binnen een groep van gelijkgezinden rondgaan die overigens zelden een gesprek aangaat met een andere ideologische groepering. Dit effect wordt nog eens versterkt door de commerciële aard en organisatie van sociale media die – in de zoektocht naar meer likes en shares – veel meer zaken tonen die we leuk vinden. Wat we niet leuk vinden, wordt verborgen. Doordat ‘onzin’ steeds opnieuw gedeeld wordt, raakt het wereldbeeld van sommige individuen alleen maar bevestigd. Niemand, of hij zich nu aan de linkse of de rechtse kant van het politieke spectrum bevindt, wordt op zijn ongelijk gewezen.

Dit jaar kwam ‘post-truth’ breder in gebruik om de gehele presidentiële campagne van Donald Trump te omkaderen, zowel door journalisten als professoren. Van de 342 gecheckte uitspraken van Trump bleek ongeveer 75 procent onjuist of op zijn minst met de werkelijkheid/waarheid te spelen, wat hem echter geen windeieren heeft gelegd. Maar ook de twee andere prominenten, Clinton en Sanders, werden regelmatig gewezen op ‘nonsens’. Volgens Politifact werden Clinton en Sanders betrapt op halve waarheden of volle leugens bij ongeveer de helft van de geteste uitspraken.

Hillary Clinton’s file

De Angelsaksische wereld van roepen

Vooral in de V.S. komt een politieke trend opzetten waarin onder andere het uitschelden en verwijten van ideologische tegenstanders een zodanige gestalte aanneemt dat het mensen niet alleen choqueert, maar ook nog meer van het eigen gelijk verzekerd. Ook de bijna ex-president Obama uitte na Trumps verkiezing dat in het hedendaagse medialandschap: “… everything is true and nothing is true” (“… alles is waar en niets is waar“).

In Groot-Brittannië werd de term ‘al’ in 2012 in het politieke- en mediaspectrum gevestigd. Labour partijlid Iain Gray verkondigde toen dat beweringen van de Scottish National Party niet klopten, maar merkte ook op dat mensen op bepaalde feiten wijzen nauwelijks resultaat had. Ook toen de Schotten in 2014 in een referendum stemden om al dan niet het Verenigd Koninkrijk te verlaten en toen de Britten ervoor kozen uit de Europese Unie te treden, uitten ‘remainers’ dat hun feiten niet serieus genomen werden. Dit simpelweg omdat ze niet strookten met de onwrikbare visies van hun ideologische tegenstanders.

De eerste vermeldingen kwamen hoofdzakelijk van de linkerzijde in het politieke spectrum, maar ook ‘Leave’-campaigners en prominente supporters van Trump verklaren dat feiten er steeds minder toe doen. Milo Yiannopoulos, één van Trumps grootste steuners, werd in november nog geciteerd in Channel 4 News: “We leven in een post-feiten-periode en het is fantastisch (…) Alleen met feiten komen is niet meer voldoende. Je moet nu ook overtuigend, charismatisch, interessant en grappig zijn.” Ook verklaarde hij dat het zeker zijn nut kan hebben door mensen te laten lachen, maar vooral dat het mensen ook zou kunnen doen nadenken.

Hier om te blijven?

Het lijkt erop dat het tijdperk van ‘post-truth’ nog lang niet voorbij is. Het is dan ook ironisch dat bij gebruik van de term vooral gekeken wordt naar voorstanders van de Brexit en Trump terwijl iedereen lustig deelneemt aan de nieuwe trend.

  • Doordenker

    Politifact.com ontvangt geld van dezelfde sponsors als de Democratische partij van Hillary Clinton, zoals bijvoorbeeld The Bill & Melinda Gates Foundation.
    En Poynter.org is een partijdige organisatie, die aanleunt bij de Democratische partij, die ‘fake news’ (lees: niet politiek correct en pro Trump nieuws) gaat opsporen.
    De (post)truth van Politifact is dan ook duidelijk ‘fake news’.

    • Carl Deconinck

      Inderdaad, die zogenaamde fact checkers leunen sterk door naar links.

      • Doordenker

        In de e-mail die ik kreeg in verband met uw antwoord werd het woord ‘links’ blijkbaar opzettelijk vervangen door het woord ‘rechts’…

      • Carl Deconinck

        schrijffout van mij…

      • Doordenker

        Dat kan gebeuren.

    • Elisabeth

      Akkoord dat politifact niet 100% onafhankelijk is, indien de sponsors dezelfde zijn als die van Clinton. Ik vind het altijd belangrijk om te weten wie wat zegt en waarom, het helpt om uitspraken te kaderen en in te schatten naar waarde en dit zowel voor “linkse” als “rechtse” media. Maar is de website door sponsoring dan meteen een fake news site? De uitspraken worden getoetst aan feiten. Bedoelt u dan dat al deze feiten verzonnen zijn? Hebben de drie kandidaten dan evenveel gelogen ipv 75%Trump, 25% Clinton en 20% Sanders zoals zij beweren? Of liegt Trump veel minder dan de andere twee? M.a.w., ik probeer te begrijpen in hoeverre u politifact fake vindt en dus de claim weerlegt dat 75% van wat Trump zegt een leugen is.

      • Doordenker

        Het is niet aan mij maar aan politifact om te bewijzen dat 75% van alles wat Donald Trump zegt een leugen zou zijn.
        Politifact heeft gewoon die uitspraken van Donald Trump ‘geselecteerd’ die passen om tot dat percentage van 75% te komen.
        De andere uitspraken van Trump, waardoor dit percentage drastisch lager zou uitvallen, werden door politifact gewoon buiten beschouwing gelaten.
        En bij Clinton en Sanders heeft ‘politifake’ net de omgekeerde tactiek gebruikt…

      • Jan VDS

        Nochtans ben jij het die hen beschuldigd van fake news te brengen. Dus ben jij het die moet bewijzen dat zij hieraan schuldig zijn. Anders ben jij gewoon een zoveelste fake news verspreider. Dus weet jij blijkbaar welke uitspraken geslecteerd zijn? Vanuit beide kampen? Anderen die een mening geven die niet in uw poltiiek landschap past maar beschuldigen is gemakkelijk nietwaar? Maar lever nu ook eens bewijzen!

      • Doordenker

        De zaken niet omkeren! Het is aan polifacts om de feiten te bewijzen die
        ze aanbrengen. Als ze dat niet kunnen, dan is het geen fake maar factual nieuws verspreiden te stellen dat het nieuws dat polifacts brengt fake is.

      • Jan VDS

        Jij draait de zaken om. Zij bewijzen het, jij beweert het tegendeel zonder enig bewijs, enkel uw eigen woord.

      • Doordenker

        Polifacts bewijst helemaal niets. Politifact heeft gewoon die uitspraken van Donald Trump ‘geselecteerd’ die passen om tot dat percentage van 75% te komen. Als polifacts al iets bewijst is het dat het fake nieuws produceert.

      • Jonas Naeyaert

        Vanwege Nick Peters:

        Beste Elisabeth

        Dank voor uw vraag. Ik heb de website nagekeken en kan u als volgt verklaren: bij het screenen van Clintons en Sanders’ uitspraken werden de percentages van alle uitspraken van halve waarheden tot en met ‘false’ met elkaar opgeteld. Het gaat hier volgens mij dus niet over bronnen fout citeren, maar ze op een andere manier interpreteren. Halve waarheden zijn naar mijn mening geen feiten en spelen nog steeds in op de emoties en gevoelens van potentiële kiezers.
        Dat 75% van Trumps uitspraken niet strookten met de waarheid, haalde ik uit een bericht van de Nederlandse Volkskrant, vandaar dat het percentage wat kan verschillen/schommelen. Toch denk ik dat het beeld op zich grotendeels hetzelfde blijft.

        Clinton: 24% + 14% + 10% + 2% = 50%
        Sanders: 21% + 17% + 11% = 49%

      • Elisabeth

        Bedankt voor het antwoord. Ik ben het echter niet eens met deze wijze van cijfers weergeven. Enerzijds vermeldt de auteur als enige bron “politifact” en niet de telegraaf. Anderzijds is er niet geweten hoe de telegraaf tot deze conclusie kwam. Telden zij ook halve waarheden mee? Ik vind het appelen met peren vergelijken, eens te meer omdat op politifact ook van Donald Trump een profiel bestaat. Als je dan op dezelfde manier telt, kwam je geloof ik aan 84%. Ik vind deze manier van zaken weergeven manipulatief. Bijgevolg stel ik mij dan ook vragen bij de rest van wat geschreven is. Jammer, want misschien klopt de rest van het artikel wel maar dit soort manipulatie tast voor mij de geloofwaardigheid zwaar aan.

      • Jonas Naeyaert

        Trump zijn score is ook vermeld.

        En de check van De Telegraaf is inderdaad niet opgenomen net als heel veel andere checks. Een keuze van de auteur.

        Bedankt voor je feedback alvast.

  • Elisabeth

    Vraag voor de auteur: wanneer ik de “false” uitspraken van Clinton en Sanders op politifact bekijk, kom ik uit op respectievelijk 25% en 20%. Dus een kwart en een vijfde. Waarom schrijft u dan “ongeveer de helft”? Bronnen fout citeren getuigt van weinig journalistieke correctheid. Als u dit bij uw papers en thesis aan de universiteit doet, wordt u gebuisd (en terecht ook).

    • Jan VDS

      voor zover ik kan zien telt hij ook de “halve waarheden” hierbij. “Volgens Politifact werden Clinton en Sanders betrapt op halve waarheden
      of volle leugens bij ongeveer de helft van de geteste uitspraken.” Indien je hetzelfde doet bij Trump kom je al aan 84%. Hiermee maakt de auteur eigenlijk duidelijk dat hij niet echt objectief is.

      • Doordenker

        Politici test alleen een aantal ‘geselecteerde’ uitspraken, die passen in hun kraam om zo tot de resultaten te komen ze willen, namelijk dat Donald Trump veel meer onwaarheden (en halve waarheden) zou verteld hebben dan Clinton en Sanders.

      • Elisabeth

        Tot een bepaalde hoogte kan dat mogelijk zijn, maar het verklaart niet alles. Er werden van Trump meer dan 300 uitspraken gecheckt, van Clinton achter in de 200. Je kan dan enerzijds zeggen dat ze mss meer “slechte” uitspraken bij Trump hebben uitgekozen in verhouding tot de “goede”. Anderzijds, omdat er veel meer uitspraken van Trump zijn, kan je ook stellen dat zijn resultaat correcter is omdat de extremen meer uitgevlakt worden en het dus de werkelijkheid meer benaderd. Ik weet niet over welke tijdspanne er gecheckt werd, maar 300+ uitspraken is toch niet niks. Bestaat er dan geen fact check waarvan jij denkt dat hij correcter is? Ik heb ook geen weet van Trump die dit tegenspreekt, maar heb daar, toegegeven, nog niet specifiek naar gezocht. Samengevat (ook ivm je andere reply op mijn post) heb je mij wel bewust gemaakt van mogelijke bias in de keuze van uitspraken van politifact, maar of dat het resultaat van de checks de werkelijkheid geweld aan doet, daar ben ik niet van overtuigd. Het gaat toch om een significant aantal uitspraken en gelet op Trumps karakter en manier van communiceren, ben ik sceptisch over zijn engelengehalte.

      • Doordenker

        Bij het fact checken moet ook rekening gehouden worden met hoe vaag de gedane uitspraken wel zijn.
        Clinton was goed in het traditioneel vaag politiek correct gewauwel, terwijl Donald Trump wel een kat een kat durfde te noemen.
        Bijvoorbeeld als Donald Trump 5 miljoen zou zeggen en het waren en 4 miljoen, dan was zijn uitspraak verkeerd, maar als Clinton zou zeggen dat het schommelde tussen de 3 en 7 miljoen, dan was haar uitspraak correct…?
        Bovendien zeggen deze statistieken weinig over de onderlinge waarden van de gedane uitspraken. Eén correcte uitspraak kan van veel meer belang zijn dan vier verkeerde uitspraken.
        En over het engelengehalte van Hillary Clinton ben je niet sceptisch…?

    • Jonas Naeyaert

      Er staat letterlijk: “betrapt op halve waarheden of volle leugens bij ongeveer de helft van de geteste uitspraken”.