Op de trein van Parijs naar Nîmes las ik recentelijk het korte boekje van François Fillon (de Franse presidentskandidaat voor Les Républicains), ‘Vaincre le totalitarisme islamique’, of ‘Het islamitisch totalitarisme overwinnen’. Omdat mr. Fillon waarschijnlijk de volgende president van Frankrijk wordt, dacht ik dat het de moeite waard zou zijn om na te gaan hoe de man denkt, of op zijn minst schrijft.

Het spijt me om te zeggen dat mijn wantrouwen in de politieke klasse dermate groot is, dat het vermoeden in me opkwam dat mr. Fillon het boekje mogelijk niet zelf heeft geschreven, maar dat het werkje eerder geschreven is door een ingehuurde speechschrijver. Heel wat van het boek las alleszins als een speech. Een verkiezingsspeech dan nog.

Weg met demagogie?

Op de achterkant van het boek staat te lezen: “Assez de démagogie!” of “Genoeg van de demagogie!” Ja, inderdaad. Weg met de demagogie en welkom aan de waarheid! Lang leve de eerlijkheid van alle soorten! Gedaan met carrièrepolitici zoals… zoals… wel, zoals mr. Fillon in feite, die voor zo ver ik weet nooit iets anders is geweest dan een politicus.

Zou hij ooit dat boekje hebben geschreven als hij zich niet verkiesbaar had gesteld als president? Toen hij het schreef, had zetelend president François Hollande (PS) nog niet aangekondigd dat hij niet opnieuw kandidaat zou zijn voor het presidentschap. Mr. Hollande bleef dus een doelwit dat de moeite waard is en des te aanlokkelijker omdat het een moeilijk te missen doelwit is. Ik heb altijd een beetje medelijden gehad met mr. Hollande (ongetwijfeld pure sentimentaliteit), omdat hij me altijd wat leek op een klerk uit een of ander postkantoor die ineens en tegen zijn wil gepromoot wordt tot veldmaarschalk te midden een oorlog die catastrofaal aan het verlopen is. Ik heb een instinctieve sympathie voor mensen die worden veracht door iedereen.

Zowat elke persoon die Frans presidentskandidaat is, vindt het noodzakelijk om een boek te schrijven. Net zoals iedereen die in Groot-Brittannië premier wil worden, moet doen alsof hij voor een of ander Brits voetbalteam supportert. Dat wil niet zeggen dat de Fransen beter zijn in boeken schrijven dan de Britten, net zo min dat de Britten beter voetballen dan de Fransen. (Om te beginnen zijn Britse voetballers geneigd om veel te veel te drinken de avond voor de wedstrijd.)

Een van de zaken die ik irritant vind aan boeken geschreven door Franse politici die hopen om verkozen te geraken, is de toon die je er in vindt: één van nationale zelf-felicitatie. De boeken verwijzen naar Frankrijk als hét land van mensenrechten. Precies dezelfde soort van mythe als die van de Britten die geloven dat heel de wereld hen hun gezondheidszorg benijdt. Niemand is jaloers op de Britten hun miserabele gezondheidszorg en verschrikkelijke ziekenhuizen en niemand, zelfs niet de grootste francofiel in de wereld, denkt over Frankrijk als zijnde hét land van de mensenrechten.

Rot fruit en de echte Franse voorliefde

De eerste vorm van mensenrechten (waarvan de Fransen overigens verre van de uitvinders of ontdekkers van zijn) in Frankrijk waren massamoorden op een praktisch genocidale schaal. Tijdens de bezetting in de Tweede Wereldoorlog waren de Fransen eersteklas-verklikkers van elkaar, en sommige Fransen vonden de toegeeflijkheid van de Gestapo weerzinwekkend.

Mensen die houden van Frankrijk, houden van het land omwille van haar landschappen, haar steden en dorpen, haar keuken, haar literatuur, haar savoir vivre, haar intellectuele verwezenlijkingen… Kortom omwille van haar beschaving – in feite alles, behalve haar mensenrechten.

Het is vreemd hoe wij als mensen onze kwaliteiten slecht inschatten. De filosoof wil een man van de actie zijn, de man van de actie een filosoof. Ik veronderstel dat we allemaal geneigd zijn om ons eigen kunnen te onderschatten en dat van een ander te benijden. Gezien de meesten onder ons een gebrek aan talent hebben in vele zaken, is er veel om afgunstig over te zijn.

Nog een ander nationaal cliché (een woord waarvan de voormalige Amerikaanse president George W. Bush waarschijnlijk zou beweren dat de Fransen er geen equivalent voor hebben) dat mr. Fillon gebruikt is Frankrijks universele roeping.

Ik ben licht allergisch voor dit soort van onzin, hoewel die in geen geval enkel en alleen eigen is aan de Fransen. Er was eens een tijd dat Slavofielen dachten dat Moskou voorbestemd was om het derde Rome te worden (na het eerste Rome en Constantinopel). Een vierde Rome, zo zeiden ze, zal er niet zijn. Ik kan het niet helpen om daar aan toe te voegen: Godzijdank!

Weg met slogans, zeg ik! Dood aan clichés. En geen boeken meer van presidentskandidaten!

  • filips bossuyt

    Nagel op de kop mr Theodore.

  • andre

    hij aast op de stemmen van Le Pen