Voor velen was 2016 een ‘annus horribilis‘. De sociale media stonden vol met grappen, prenten en andere zaken erover. Sommigen doopten afgelopen jaar zelfs als ‘the year the music died‘. Heel wat artiesten, waaronder David Bowie, Prince, Leonard Cohen en George Michael, gaven in de afgelopen twaalf maanden de pijp aan Maarten. Maar voor een zekere, gevestigde en mondiale groep was het een rampjaar om andere redenen. Want 2016 was het jaar van GeenPeil in Nederland, de Brexit en… Donald Trump.

GeenPeil

Het is een beetje uit de aandacht gegaan, maar in 2014 werd tijdens de escalatie van de oorlog in Oekraïne een associatieverdrag getekend tussen de EU en Oekraïne. Dit verdrag zou de (economische) banden versterken tussen de twee partijen, maar misschien belangrijker, Oekraïne verder uit de Russische invloedssfeer trekken. Om in werking te treden, moet zo’n verdrag eerst geratificeerd worden door de lidstaten van de EU. In de meeste lidstaten is dit zonder veel kabaal gebeurd via een stemming in de parlementen. Maar in Nederland was dat buiten de jongens en meisjes van GeenPeil gerekend.

Onder de charismatische (en licht-arrogante) leiding van Thierry Baudet, Jan Roos en Jan Dijkgraaf (die intussen allemaal een eigen partij hebben opgericht) werden de nodige handtekeningen verzameld om een referendum te organiseren over de zaak. Dit onder de noemer GeenPeil (waarvoor het politiek incorrecte nieuwsmedium GeenStijl met sympathie haar naam leende). Na een intensieve campagne, dan toch vooral door het nee-kamp, behaalden Baudet en de zijnen dan nog de overwinning ook. Dik tegen de zin van het pro-EU-establishment, waaronder minister-president Mark Rutte (VVD). Het quorum (het nodige aantal stemmen) werd nipt gehaald (>30% van de kiesgerechtigden) en de afwijzing werd ruim gehaald (>60%). Tegenstanders zeiden dat vooral de voorstanders van het verdrag thuis bleven. Dat zal dan wel zo geweest zijn, maar zoals men wel vaker zegt in Vlaanderen: “Verlopen is plaats verkopen.” En hoewel het referendum niet bindend was, werd er toch een flink signaal gegeven aan de achterkamerpolitiek. Met de middelvinger.

De Brexit

In juni 2016 was het dan aan de beurt van de Britten. Voor een iets belangrijker referendum. In de EU blijven, of een eigen pad kiezen. Tegen de verwachtingen in – Brexit-voorvechter Nigel Farage (UKIP) had al de handdoek in de ring gegooid – won het ‘leave-kamp’. Alle rampvoorspellingen – de economie zou de dieperik ingaan, Vlaanderen ging aan het kortste eind trekken – werden prompt vergezeld van bittere tranen. Opvallend, Guy Verhofstadt (Open Vld) werd ineens voorvechter van Schotse onafhankelijkheid. De Schotten hadden immers overtuigend ‘Remain’ gestemd. Een politieke kameleon leeft langer, niet waar? Maar de rampvoorspellers overviel hetzelfde lot als ieder de het einde van de wereld voorspelt: ze werden in hun blootje gezet. De beurzen herstelden zich snel van de schok en zelfs professor en EU-expert Hendrik Vos zei voorzichtig dat de Brexit wel eens positieve gevolgen zou kunnen hebben voor de Belgische en continentale markt.

Hoe het allemaal zal uitdraaien met de Brexit zal sterk afhangen van de uiteindelijke transitie-afspraken. Maar wat zeker is, is dat heel wat mensen verkeerd gewed hebben. Dit zowel letterlijk: de ‘bookies’ of gokkantoren gaven de Brexit weinig kans. Maar ook figuurlijk en symbolisch. Ex-premier David Cameron (Conservatives), de toenmalige verpersoonlijking van het pro-EU-establishment in het VK, mocht vertrekken. Samen met de luie verwachtingen dat het wel allemaal zo ver niet ging komen.

Donald Trump (en Bernie Sanders)

Maar de absolute climax in het tsunami-jaar 2016 moeten wel de Amerikaanse verkiezingen geweest zijn. Twee volledige buitenstaanders stalen de show. Eentje ervan won de verkiezingen. Ook tegen verwachtingen (en hoop van velen) in.

Bij de Democraten zou een kwieke en rode zeventiger, Bernie Sanders, het wel heel moeilijk maken voor de gedoodverfde Democratische presidentskandidaat: Hillary Clinton. Ondanks dat alles hem in de weg werd gelegd: corruptie binnen de Democratische Partij van Clinton, tegenwerking van pers… kon hij honderdduizenden (jonge) mensen begeesteren en won hij voorverkiezing na voorverkiezing. Hij was de bejaarde leider van een kruisvaart voor een meer (economisch) betrokken overheid, maar vooral tegen het (globalistische) establishment. Hij won de voorverkiezingen niet. Maar de Democraten hadden verkeerd gekozen, zo zou blijken. Sanders ging het vermoedelijk een stuk beter doen in de ‘Rust Belt‘-staten die zo sterk de uiteindelijke verkiezingen hebben bepaald. Clinton deed het er barslecht op acht november.

Bij de Republikeinen overwon Donald Trump een zo mogelijk nog moeilijker parcours. Niemand gaf hem een schijn van kans bij zijn aankondiging. Wanneer duidelijk werd dat hij wel degelijk meer dan een kansje zou hebben, werd alle geschut boven gehaald. Soms gaf Trump zelf de munitie aan met onvoorzichtige tweets of uitspraken. Maar het mocht niet baten. In een rollercoasterverkiezing vanjewelste zagen we de miljardair staat na staat binnenhalen… en de gezichten in de VRT-studio tijdens de live-uitzending droeviger en droeviger. Trump won de Amerikaanse presidentsverkiezingen.

2017 is aan… de ‘populisten’

Of al de zaken hierboven beschreven positief zijn of positief zullen uitdraaien, laat ik wat in het midden. “Elk nadeel heeft zijn voordeel” zei de beste voetballer aller tijden en heel wat van die zaken moeten nog ten volle ontwikkelen.

Maar wat zeker is, is dat de evoluties bij de elite in het verkeerde keelgat zjn geschoten. Bij elk van de evenementen hierboven zagen we het establishment in een gigantische kramp schieten. Het machtssysteem van gisteren zei bij monde van David Van Reybroeck dat “verkiezingen en referenda archaïsch zijn”.

Wel, mijnheer Van Reybroeck, ik kan het niet meer oneens zijn met u. Ze zijn de toekomst. Wie de wil van het volk kan kanaliseren en vertolken, zal de winnaar zijn in 2017. De tijd van de achterkamerpolitiek waar bestuurlijke en economische elites boven de hoofd van het volk de zaken beslissen is voorbij. En al wie wil vasthouden aan de elitaire recepten van het verleden, zal niet aan de tafel kunnen aanschuiven.

Vergis u niet. Bovenstaand verhaal is geen verhaal van rechts tegen links. Het is een boodschap van anti-systeem tegen systeem en het resoneert boven alle oude ideologische lijnen. Een verhaal van kleinen tegen groten. Maar zoals een zeker iemand ons leerde met enige ethische autoriteit: “de laatsten zullen de eersten worden”.

Vandaag zijn in Vlaanderen enkel (en niet toevallig) de kleinere partijen – Groen, PVDA, LDD en het Vlaams Belang – voorstanders van directe democratie. Zij willen referenda invoeren, zonder inzeg van beroepspolitici. Zij hebben alvast de zegen van 2017. En van mij.

Gelukkig nieuwjaar.

  • Paul De Block

    Dat links vandaag het contact verloren heeft met zijn traditionele kiezers, mag duidelijk zijn. Het narcistisch staren in de vijver van hun eigen zelfverklaarde hoog moraliteitsbesef maakt hen blind voor de bezorgdheden van hun traditionele achterban. Daarenboven wordt dit niet geapprecieerd door écht linkse mensen, zoals ik. Je spuwt niet op mensen, je probeert hun bezorgdheden te begrijpen en tracht hen mee te krijgen in een progressief, maar verstandig en vertrouwingwekkend verhaal. Naïef links heeft sedert lang al troonsafstand gedaan. En zich maar afvragen van waar die middenvinger vandaan komt. Kijk op van uw vijver van zelfgenoegzaamheid beste naïeve linksen.