In de Verenigde Staten raden enkele wetenschappers het campagneteam van Hillary Clinton aan een hertelling te vragen in enkele cruciale kiesdistricten waar elektronisch werd gestemd. Uit een statistische analyse menen zij te kunnen afleiden dat er mogelijk geknoeid is met de stemmachines in het voordeel van Donald Trump. Maar is hun conclusie wel zo wetenschappelijk neutraal als zijzelf (en de media) willen doen voorkomen?

Een groep computerexperts en statistici onder leiding van J. Alex Halderman zijn de resultaten van de controversiële Amerikaanse presidentsverkiezingen eerder deze maand district per district statistisch gaan nakijken. Zij kwamen daarbij tot de bevinding dat Donald Trump relatief gezien zeven procent meer stemmen kreeg in kiesdistricten waar er elektronisch gestemd werd vergeleken met andere kiesdistricten in de drie cruciale staten Wisconsin, Michigan en Pennsylvania. Volgens hen zou het daarbij wel eens om voldoende stemmen kunnen gaan waardoor Donald Trump de verkiezingen onrechtmatig gewonnen heeft.

Bij nogal wat mensen gaat deze stelling er als zoete koek in. Elektronisch stemmen heeft al lang een slechte naam in de Verenigde Staten, en bovendien heeft Hillary Clinton de zogenaamde “popular vote” gewonnen. Voor veel mensen is mogelijke verkiezingsfraude één van de weinige strohalmen om alsnog te kunnen verhinderen dat Donald Trump door het kiescollege tot president verkozen zal worden. In de media kregen de beschuldigingen dan ook behoorlijk wat weerklank.

Bevindingen weerlegd

Nochtans werden de beweringen van Halderman vrijwel onmiddellijk door meerdere kiesexperten weerlegd, ook door kiesexperten uit het kamp van Hillary Clinton, zoals bijvoorbeeld Nate Silver. Uit nader onderzoek blijkt er immers geen statistisch significant verschil te zijn, en lijkt het er zelfs op dat Halderman en zijn collega’s hun beweringen baseren op foutieve getallen.

Anderen wijzen erop dat zelfs als er al een correlatie zou zijn, dat nog niet noodzakelijk een causaliteit aantoont. Kreeg Donald Trump in de betrokken kiesdistricten meer stemmen omdat er elektronisch gestemd werd (en er dus geknoeid werd), of stemmen Republikeinse kiesdistricten vaker elektronisch? Of is er een derde factor in het spel, die verklaart waarom er in die kiesdistricten zowel vaker Republikeins als elektronisch gestemd wordt?

Duale stelling

En zelfs als er geen objectieve verklaring zou zijn voor een eventuele samenhang tussen elektronisch stemmen en een betere uitslag voor Donald Trump, dan nog vertellen Halderman en co maar de halve waarheid. Zoals zijzelf ook toegeven, hebben ze geen rechtstreekse bewijzen voor geknoei met stemmachines. Maar hebben zij dan wel bewijzen waardoor uitgesloten kan worden dat er geknoeid werd in de andere kiesdistricten, waar er nog op papier gestemd wordt?

Als hun methode zich enkel baseert op een statistische analyse, is het net zo goed mogelijk dat Clinton teveel stemmen kreeg in die laatste kiesdistricten, als dat Trump teveel stemmen kreeg in de kiesdistricten waar er elektronisch gestemd werd. Beide scenario’s zien er in de resultaten immers helemaal identiek uit.

Dat zij hun verdenking uitsluitend in de richting van geknoei in het voordeel van Donald Trump richten, doet vermoeden dat zij ofwel kort door de bocht zijn gegaan, ofwel een politieke agenda hebben. Anders zouden zij niet alleen om een controle van de elektronische stemmachines vragen, maar ook een hertelling van de papierstemmen in de andere kiesdistricten.