De Limburgse vzw Islamitisch Cultureel Ontmoetingscentrum heeft al meer dan 200.000 euro ingezameld voor de aankoop van villa La Finesse op de Koerselsesteenweg in Beringen. De vzw wil daar een nieuwe moskee inrichten. De totale kostprijs bedraagt 500.000 euro. Volgens de verkoopovereenkomst moet op 1 januari 2016 een eerste schijf van 300.000 euro betaald worden. ‘Geen probleem’, verzekert vicevoorzitter Youssef El Ballata in de pers. ‘Onze leden hebben nu al dik 200.000 euro geschonken.’

De huidige gebedsplaats van de Marokkaanse moslimgemeenschap Tawheed op de Aardeweg in Koersel is uit zijn voegen gebarsten. ‘Er was dringend nood aan een betere accommodatie’, beweert El Ballata. ‘In onze zoektocht viel ons oog op een leegstaande woning op de Koerselsesteenweg. De riante villa ligt op een domein van maar liefst 41 are. Er is al een grote parking en er is nog meer ruimte tot uitbreiding. Het gebouw biedt heel wat mogelijkheden om intern verschillende afdelingen in te richten. Prioritair zijn gebeds- en sanitaire ruimtes. Ook voor lokalen voor lessen, vrouwen en jeugd is nog plaats.’ Niet alle buren zien dat plan zitten. Pittig detail: La Finesse was daarvoor een bordeel.

Union des Associations Islamiques Mosquée El Azhar

Op welke manieren worden islamitische verenigingen in ons land gefinancierd? Laten we even grasduinen in enkele officiële publicaties. Op maandag 18 mei 2015 verschijnt in het Belgisch Staatsblad een akte van de Brusselse vzw Union des Associations Islamiques Mosquée El Azhar (kortweg: UAIMA). De publicatie is interessant omwille van diverse redenen. In eerste instantie worden de statuten van de vzw gewijzigd. We lezen in artikel 3 dat er acht doelstellingen zijn. Eén van die doelstellingen is het verenigen van de moslims. Er wordt nergens gesproken over het verbeteren van de relaties tussen moslims en niet-moslims. De akte is ook verhelderend op het vlak van de eventuele vereffening van de vzw. Indien de vzw ontbonden wordt, dan gaat het netto-actief volgens artikel 19 van de statuten naar het ‘Ministère des Habous et des Affaires islamiques’ in Marokko. Deze beslist dan over de herbestemming van de middelen. Op zijn minst merkwaardig.

Executief van de Moslims

De Executief van de Moslims van België (EMB), ook wel Moslimexecutieve genoemd, is het vertegenwoordigende orgaan van de moslims in België. Ze stelt zich tot doel de belangen van de islamitische eredienst in België en het beheer van de temporaliën (het tijdelijke, d.w.z. de goederen) van deze eredienst te behartigen. Dit orgaan ontvangt overheidsgeld. Op 8 mei van dit jaar werd het KB van 27 maart 2015 gepubliceerd:  ‘Koninklijk besluit tot toekenning van een subsidie van 274.000 EUR voor de werking van het Executief van de Moslims in 2015 van België’. Dit bedrag bestaat volgens de publicatie uit de volgende onderdelen: Werkingskosten: 85.268 euro; – Wedde en sociale lasten: 29.500 euro; – Huur en huurlasten: 96.232 euro; – Telefoonkosten en communicatie: 10.000 euro; – Boekhoudkundige kosten en juridische bijstand: 30.000 euro; – Verplaatsingskosten en presentiegeld: 23.000 euro.

Centre islamique & Culturel El AMAL

De meeste informatie over islamitische instellingen moeten we zelf opzoeken. In de balanscentrale van de Nationale Bank van België (NBB) vinden we de jaarrekeningen van enkele grote islamitische vzw’s. Ook deze van het Centre islamique & Culturel AL-AMAL (kortweg: El-AMAL of Al-AMAL).

Het adres is ironisch genoeg Vrij Onderzoekstraat in Anderlecht. Het balanstotaal van de vzw bedraagt anderhalf miljoen euro. De activa bestaan vooral uit vastgoed.

Opvallend is het overgedragen positief resultaat van anderhalf miljoen euro. Dat bedrag bestaat uit de opeenvolgende positieve resultaten (winst) uit het verleden. Je zou er kunnen uit afleiden dat deze vzw in het verleden (te) veel geld ontvangen heeft. Via de site islamic-events.be wordt op de koop toe opgeroepen aan de moslims extra geld te doneren.

Union des Centres Culturels Islamiques de Belgique

Een andere instelling is de Union des Centres Culturels Islamiques de Belgique (UCCIB). De totale activa van deze vzw bedragen 5 miljoen euro en bestaan vooral uit onroerend goed. In 2013 werd een positief resultaat opgetekend van net geen half miljoen euro. Goed om te weten: naar eigen schrijven heeft de bank TRIODOS een lening verstrekt aan deze vzw om een nieuw gebedsgebouw neer te zetten.

Islamic Relief

Een andere grote vzw is Islamic Relief. Op de balans van deze Brusselse instelling staan eind 2013 ruim 5,7 miljoen euro aan activa. De liquide middelen (cash) bedragen net geen 5 miljoen euro. De vzw steunt volgens de website ‘meer dan 400 ontwikkelingsprojecten op het veld’.

Centre Islamique Européen pour la culture et le dialoque

We vonden ook gegevens van de Centre Islamique Européen pour la culture et le dialoque. Eind 2011 bedroegen de activa 2,3 miljoen euro. De liquide middelen bedroegen 2 miljoen euro. In 2010 werd een positief resultaat van ruim 1,2 miljoen euro opgetekend. In de balanscentrale van de Nationale Bank van België zijn geen recentere gegevens beschikbaar.

Vereniging voor Ontwikkeling en Emancipatie van Moslims

De Antwerpse vzw Vereniging voor Ontwikkeling en Emancipatie van Moslims beschikt eind 2013 over ruim 400.000 euro aan activa. Het overgedragen positief resultaat bedraagt net geen 300.000 euro.

En dan is er de Federatie van Marokkaanse Verenigingen. Deze Antwerpse vzw beschikt eind 2013 over ruim een half miljoen euro aan activa. Zowel in 2013 als in 2012 werd een positief resultaat geboekt.

MTRO

De moslims hebben ook recht op eigen uitzendingen op de vrt. Eind 2014 kent de Vlaamse regering een toelage aan de vzw MTRO toe. MTRO staat voor Moslim Televisie- en Radio Omroep. De totale subsidie bedroeg 112.084,13 euro. Er zijn geen financiële gegevens beschikbaar over deze vzw bij de balanscentrale.

Er is uiteraard ook de islamitische eredienst. Door een vraag in de Senaat aan de minister van Justitie worden we gelukkig een pak wijzer. In begrotingsjaar 2011 bedroeg het budget voor de personeelsuitgaven van de islamitische eredienst 2.993.000 euro. Er werden eveneens subsidies toegekend ter waarde van 450.000 euro voor het Executief van de Moslims van België.

In 2012 was het budget voor de personeelsuitgaven van de islamitische eredienst al 3.036.000 euro. Er waren ook subsidies ten belope van 365.000 euro voor het Executief. In 2013 bedroeg het budget voor de personeelsuitgaven van de islamitische eredienst 3.074.000 euro. De subsidie voor het Executief van de Moslims van België bedroeg dat jaar 341.000 euro. In de jaren nadien werden gelijkaardige bedragen neergeteld.

Provinciale steun

Niet alleen de federale overheid subsidieert de islamitische gemeenschap. Uit een intern document van de provincie West-Vlaanderen – ‘Toelichting bij het budget 2014: Overzicht van de werkings- en investeringssubsidies 2014’ (Laatste budgettaire journaalnummer: 2014003014) – blijkt dat ook de provincies geld betalen aan de moslims. Zo was er dat jaar een ‘investeringstoelage aan de erkende islamitische geloofsgemeenschap “Assounah” te Desselgem ten belope van van 19.000 euro.’ Er was tegelijk een ‘exploitatietoelage’ van 57.000 euro voor Assounah.

Ook Vlaams-Brabant heeft geld veil voor de moslims. Uit het ‘Bestuursmemoriaal van Vlaams-Brabant’ van eind 2009 blijkt dat een krediet van 10.000 euro werd vrijgemaakt op artikel 790/0410/6402 (nieuw) met als opgave “Huisvestingsvergoeding islamitische bedienaars”.

Antwerpen

Dat er in de provincie Antwerpen tienduizenden euro’s beschikbaar zijn voor de moslims, mag niet verbazen. Zo is er op 28 februari 2013 een vergadering van de deputatie. In het verslag lezen we dat de islamitische geloofsgemeenschap Ensar te Mol in 2013 een provincietoelage krijgt ‘voor de exploitatie’ van 18.421,96 euro.

Op 28 maart 2013 beslist de deputatie om de islamitische geloofsgemeenschap Attaqwa te Deurne een (geraamde) provincietoelage van 23.900 euro toe te kennen.

In een ander verslag van de deputatie staat dat de islamitische geloofsgemeenschap Mehmet Akif te Antwerpen een provincietoelage krijgt van 15.839 euro.

Op 28 november 2013 is er een nieuwe vergadering van de deputatie. In het verslag staat dat de islamitische geloofsgemeenschap Innerlijke Vrede te Antwerpen een geraamde provincietoelage van 13.370 op de exploitatieontvangsten ontvangt.

Tijdens de vergadering van 29 januari 2015 wordt beslist dat de islamitische geloofsgemeenschap Antwerpen Islamic Association een geraamde provinciesubsidie van 24.202 kan opstrijken. We zijn zeker niet volledig. Het zijn enkele voorbeelden die aantonen hoe de islamitische geloofsgemeenschappen ook op provinciaal niveau rijkelijk gefinancierd worden.

Werkingssubsidies Vlaanderen

Ook op Vlaams niveau is er bijkomend geld beschikbaar. In een document van de Vlaamse overheid ‘Werkingssubsidies 2015’ zien we een bedrag van 35.500 euro voor de woonstvergoeding voor vier imams. Er is ook 409.183 euro voorzien voor dertien erkende moskeeën. In een ander document – ‘Investeringssubsidies 2015’- is tegelijk 60.000 euro voor die dertien moskeeën voorzien als ‘investeringssubsidie’.

In een verslag van het Vlaams Parlement lezen we dat

de Unie der Turkse Islamitische Culturele Verenigingen van België – Beringen een projectsubsidie van 5.000 euro in 2013 kreeg. Er waren dat jaar ook 341.346 euro werkingssubsidies voor Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk van die vzw. In dat jaar was er ook nog eens een tewerkstellingssubsidie. In 2014 kreeg de Unie een gelijkaardige werkingssubsidie.

In een ander document van het Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen zien we voor de Landelijke Vereniging Marokkaanse Democratische Verenigingen – FMDO een subsidie van 216 832,45 euro.

De Unie der Turkse Islamitische Culturele Verenigingen van België krijgen in 2015 een toelage van 324 857,50 euro.

De Unie van Turkse Verenigingen kan dit jaar uitkijken naar een toelage van 278 319,16 euro.

Borgerhout

Ook steden en gemeenten hebben een budget voor de islamitische gemeenschap. In een document van Borgerhout lezen we op 22 april 2014 onder de hoofding ‘Projecttoelagen cultuur’ voor het ‘Bestuursorgaan: Districtscollege’ dit: ‘Projecttoelagen voor een totaal budget van 7.000 euro. De volgende projecten kregen een toelage: De Moskee ontmoet de wijk (Moskee Bilal vzw) en Moskee Open voor iedereen (Moskee Kebdana vzw).’

Houthalen-Helchteren

Een laatste voorbeeld: in Houthalen-Helchteren is in het budget 2014 een toelage aan ‘Islamitische Moskee vzw’ ingeschreven. Het gaat om een werkingssubsidie van 15.000 euro. In 2015 is er een subsidie aan Islamitische Federatie van België – divisie Houthalen (BIF-Houthalen) vzw van 5.000 euro voorzien. Dit jaar is er eveneens een toelage aan Islamitische Moskee vzw van 15.000 euro in de gemeentebegroting ingeschreven.

Slotsom

Bovenstaande informatie geldt maar als voorbeeld van enkele moskeeën. In werkelijkheid gaat het over veel meer (mistige) vzw’s, moskeeën, islamititische culturele instellingen, sportclubs, enzovoort. We kunnen niet anders dan besluiten dat de moslimgemeenschap in Vlaanderen de weg gevonden heeft naar de diverse subsidiekorven die op alle bestuursniveaus – gemeentelijk, provinciaal, Vlaams en federaal – beschikbaar zijn. Indien we in de statuten van die diverse vzw’s zouden lezen dat één van de doelstellingen erin zou bestaan de relaties tussen moslims en niet-moslims te verbeteren, dan zouden we de vele geldstromen beter kunnen verantwoorden. Nu is dat uiteraard een flink pak moeilijker.