In 2011 was er ophef over een dure snoepreis van enkele Europarlementariërs naar de Seychellen. Alsof er geen sprake was van een economische crisis, gingen zeven afgevaardigden doodleuk op reis, om een reeds eerder gesloten visserij-overeenkomst te ‘bespreken’. Volgens berichtgeving in de Britse media kostte de trip ruim 115.000 euro. Er gingen liefst tien tolken mee.

De heisa leidde tot een debat. Alle reizen die een Europarlementslid maakt, moeten openbaar gemaakt worden, heeft het Europees Parlement in 2013 besloten. SP-Europarlementariër Dennis de Jong: ‘Normaal mag je als Europarlementariër geen giften aannemen van meer dan 150 euro. Voor giften in de vorm van vergoeding van reis- en verblijfskosten geldt deze limiet niet. Een geheel verzorgde “studiereis” mag je als Europarlementariër dus gewoon aannemen. Dat blijft een slechte zaak, omdat veel lobbyisten er niet voor terugdeinzen dit middel in te zetten om invloed uit te oefenen. Tegelijkertijd vind ik het een belangrijke stap voorwaarts dat Europarlementariërs dit soort snoepreisjes nu in ieder geval moeten melden en dat iedereen zo kan zien wie op dit soort uitnodigingen ingaat.’

Frans van Daele op reis

Deze regeling geldt enkel voor Europarlementsleden. Wat Europese ambtenaren uitvoeren, is een heel pak schimmiger. Neem nu het Comité van Permanente Vertegenwoordigers (Comité des représentants permanents: COREPER). Dat comité heeft tot taak ‘de werkzaamheden van de Raad van de Europese Unie voor te bereiden, de agenda van deze Raad samen te stellen en de opdrachten die deze Raad aan het Comité verstrekt uit te voeren’. Ook ziet het COREPER toe ‘op de werkzaamheden van verschillende werkgroepen die zich bezighouden met het uitwerken van technische kwesties met betrekking tot voorstellen die later in de Raad van de Europese Unie besproken zullen worden’.

Onder de paraplu (lees: het mom) van COREPER worden ook reizen georganiseerd. Bedoeling is officieel om het bezochte land beter te leren kennen. Maar de facto zijn het gratis snoepreisjes.

Opvallend is dat de partners van de leden van COREPER eveneens aan die snoepreisjes kunnen deelnemen. Onder de bezoekers van Groenland van 24 tot 27 mei 2012 waren Frans van Daele, huidig kabinetschef van koning Filip, en zijn echtgenote Christiana ‘Chris’ Deroover. Een andere deelnemer was Didier Seeuws. Seeuws was jaren geleden woordvoerder van toenmalig premier Guy Verhofstadt. Op een groepsfoto zien we een wat nors kijkende Van Daele, maar op het gezicht van zijn echtgenote prijkt wel een glimlach. Op de achtergrond zien we zelfs de kerstman in een gigantische slee. De trip was inderdaad een mooi maar vroeg kerstcadeau. ‘Welcome to Ilulissat’ staat op een groot spandoek.

Cyprus

Bij een snoepreisje naar Cyprus in september 2012 (nauwelijks enkele maanden na het bezoek aan Groenland; het vertrek was op 13 september, de thuiskomst op 16 september) vinden we opnieuw de reisgenoten Van Daele en echtgenote Deroover. De interessante gratis trip, met een commerciële waarde van minstens duizend euro per persoon – een afwisseling van ontspanning en bezoekjes aan interessante plaatsen –, duurde vier dagen. Dat verblijf van de leden van COREPER en hun partners was kosteloos. In dit concrete geval werden de gemaakte kosten ‘gedekt door het voorzitterschap van Cyprus’.

Vijfsterrenhotel

Elk half jaar is een lidstaat voorzitter van de Raad van de Europese Unie. Het voorzitterschap is een plicht voor elke lidstaat en dat is nodig ‘voor de goede werking van de Europese instellingen’. In de tweede helft van 2012 was het aan Cyprus.

De talrijke leden van de groep – met onder anderen Van Daele en zijn echtgenote – verbleven in een vijfsterrenhotel, het Aphrodite Hills Resort Hotel, in Pafos. De meeste Cyprioten zijn uiteraard te arm om daar ook maar één enkele keer te overnachten. Het hotel wordt vandaag gerenoveerd, maar een nachtje in de allergoedkoopste kamer kost minstens enkele honderden euro’s per persoon. Voor de duurdere kamers wordt vlot tot 1.000 euro per nacht betaald. De totale kostprijs voor het verblijf van drie nachten van de grote groep reizigers kan begroot worden op minstens 75.000 euro. De drankjes in het hotel moesten de toeristen wel zelf betalen. Besparingen in de EU? Ja, maar niet voor iedereen.

Zware crisis

Cynisch genoeg was Cyprus net ten prooi gevallen aan een zware financiële crisis. In juni 2012 vroeg de Cypriotische regering noodhulp aan de Europese Unie. Cyprus was toen al het vijfde eurozoneland dat een reddingsoperatie nodig had onder Europa’s tijdelijke reddingsfonds, het European Financial Stability Facility (EFSF), of zijn opvolger, het Europees Stabiliteitsmechanisme. De bancaire sector in dat land kwam in de problemen door de Griekse financiële crisis.

Maar er is een element dat eigenlijk nog relevanter is. Onderzoeker Jeffrey Lewis schreef in zijn artikel ‘How institutional environments facilitate co-operative negotiation styles in EU decision-making’ dat deze informele snoepreisjes telkens georganiseerd werden net voor belangrijke vergaderingen van de Europese Raad. Hij vraagt zich af of dat wel een gezonde praktijk is. ‘Hoe geheim zijn de onderhandelingen tijdens deze informele reizen’, vraagt hij zich retorisch af. Lewis is niet echt een fan van deze manier van werken.

Goede zaken

Het Aphrodite Hills Resort Hotel heeft in de tweede helft van dat jaar in elk geval goede zaken gedaan, want voor het bezoek van Frans van Daele en zijn collega’s (en hun partners) was er al een andere Europese trip. De ‘Political and Security Committee (PSC) Informal Trip’, van 4 tot 6 juli 2012.

Een deelnemer – die anoniem wenst te blijven – vertelde me dit: ‘Het is natuurlijk een informele reis. De meesten komen hier met hun partner. Dat zorgt voor een ontspannen en vriendelijke sfeer. Ik hoorde sommige mensen zeggen dat ze de gelegenheid te baat zouden nemen voor een korte vakantie in de zon en in de buurt van de zee. Ik kan het ze niet kwalijk nemen dat ze hun batterijen willen opladen voordat ze terugkeren naar het onvoorspelbare weer in Brussel en de vermoeiende werktijden.’ Niemand kan diplomaten verbieden op vakantie te gaan. Maar moet dat echt op kosten van Europa en is het echt nodig dat de partners van die personen telkens meegaan? Is het niet de hoogste tijd dat hierover transparant gecommuniceerd wordt? En mogen we de totale kostprijs kennen?

PSC

Het Politiek en Veiligheidscomité (PSC), een permanent comité van de Raad, is samengesteld uit de directeuren Politieke Zaken van de Ministeries van Buitenlandse Zaken van de EU-lidstaten. Het Politiek en Veiligheidscomité houdt zich bezig met beleidsvoorbereiding en uitvoering op de terreinen van het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB) en het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid (EVDB). Het takenpakket van de werkgroep bestaat uit het volgen van de internationale situatie op het gebied van de bovengenoemde beleidsterreinen, bijdragen aan de bepaling van het beleid en toezien op de uitvoering van de besluiten van de Raad van de Europese Unie. Eind november vorig jaar bezocht de PSC Bosnië-Herzegovina.

PMG

Cyprus kreeg in de tweede helft van 2012 nog een andere Europese groep op bezoek: de Politiek-Militaire Groep (PMG), een raadswerkgroep die is ingesteld op basis van artikel 19 lid 3 van het reglement van orde van de Raad van de Europese Unie. Dit type werkgroepen heeft een beleidsvoorbereidende taak en mag alleen worden ingesteld door of met goedkeuring van de Raad of het COREPER.

De PMG heeft de taak om alle voorstellen op het beleidsterrein van het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB), afkomstig van de Europese Commissie of van één of meer lidstaten, te bekijken en van begeleidend commentaar en advies te voorzien. Op basis van het uitgebrachte advies en de bijbehorende commentaar buigt de Raad zich vervolgens over het voorstel om tot een besluit te kunnen komen. In feite neemt de werkgroep voorbereidend werk uit handen van de Raad, waardoor deze ‘effectiever’ en ‘slagvaardiger’ zou kunnen opereren.

De leden van de PMG bezochten Cyprus van 3 tot 5 oktober 2012. Deze toeristen verbleven niet in het Aphrodite Hills Resort Hotel maar in het even luxueuze Crowne Plaza in Lemesos (Limassol).

Volgens een Europees document is het gebruikelijk dat elk land dat het voorzitterschap van Europa heeft, de leden van PMG, COREPER en PSC uitnodigt. Op die manier is het mogelijk voor de deelnemers en hun partners om (minstens) twee gratis snoepreisjes per jaar te scoren.

Nicolaides

Daarmee is de kous niet af. Van 4 tot 6 juli 2012 was er een bezoek aan Cyprus van de Nicolaides groep. Die groep bereidt de agenda en de vergaderingen van de PSC voor. Ook die mensen hadden ‘recht’ op een bezoek aan Cyprus.

Op 10 juli was er een informele vergadering van de ministers van Gezondheid. Die meeting ging door in het FILOXENIA Conference Centre in Lefkosia (Nicosia).

Op 7 en 8 november 2012 was er een ‘Structural Action Working Party Attache Trip’. Deelnemers mochten logeren in Aphrodite Hills Resort Hotel.

In oktober was er een Informal ‘General Affairs Group’ (GAG) Trip. Die reis ging door van 18 tot 20 oktober. De reizigers verbleven in het Crowne Plaza in Limassol. Van 12 tot 13 november was er een ‘Working Party on Development Cooperation’ – Informal Trip. De locatie was opnieuw Crowne Plaza. Die trip werd onmiddellijk gevolgd door een andere: Informal Trip ‘COHAFA’, van 15 tot 16 november. Opnieuw was het Crowne Plaza in Limassol de verblijfplaats van de reizigers.

Kostprijs

De kostprijs voor Cyprus van al die snoepreisjes moet in de miljoenen euro’s lopen. De eerste stap is de kostprijs van die snoepreisjes te becijferen en openbaar te maken. Ook zou duidelijk vermeld moeten worden wie er deel van uitmaakt. Europa vraagt van zijn onderdanen een financiële inspanning, maar kan het misschien in eigen huis starten?